کپی از بنیاد خیریه امام مبین

بنیاد خیریه امام مبین

جستجو

مرکز مشاوره سلیم وابسته به گروه آموزشی خانواده سلیم موسسه تخصصی دینی امام مبین این مرکز با موضوعاتحقوقی،تحصیلی،اعتقادی و خانواده آماده خدمتی نو در جهت بهتر زندگی کردن می باشد.جهت کسب اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.http://www.meftahnews.com/wp-content/uploads/2013/10/meftah-logo1.jpg
 
 
 
مقاله خانم مرضیه اوبائی(عفاف زنان درخانواده و اجتماع) مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط عادل درخشان   
پنجشنبه, 22 تیر 1391 ساعت 13:38

عفاف زنان درخانواده و اجتماع

چکیده
توجه به حقوق زنا ن در بررسی مسا ئل و مشکلات آنان از موضوعا ت مهم جها ن امروز
است. زنان به عنوان نیمی از ا فراد جا معه، یکی از نیروهاي مهم ا جتماعی هستند که باید
در پذیرش مسئولیت هاي اجتماعی فعالانه شرکت کنند و براي آ نکه جا یگا ه منا سب
خود را در جامعه پیدا کنند لازم است در چارچوب خصوصیات فیزیکی عاطفی وروا نی خود
مسئولیت هاي مناسب راعهده دارشوند وبراي تحقق این امر باید استعدادها ي بالقوه اي که
خداوند متعال در سرشتشان به ودیعه سپرده ،بشناسند و متصدي امور و مشاغلی شوند که
آنان را در به فعلیت رساندن ان با لقوه دارند یاري دهد و آنها را به طرف کما ل لازمه
وجودي شان سوق دهد.
و براي حیات اجتماعی انسان پوشش و عفاف از آن جهت که یک امر فطري است که در
تمام ادیان الهی داراي جایگاه خاص است و یکی از بزرگترین عوامل حفظ فرد و اجتماع از
رذایل اخلاقی عفاف است و عفاف فرد را از آلوده شدن به گناه و جامعه را از سقوط در
منجلاب تبا هی حفظ می کند.
تفکراسلامی نسبت به زنان براساس مکتب حیات بخش وحی و کنجکاوي جامعه جهانی
براي دست یابی به آگاهی در مورد زنان مسلمان، مسئولیت امت واحد اسلام را روشن
می سازد تا با در نظر گرفتن کلیه ابعادي که براي شخصیت زن متصور است جا یگا ه او را
ترسیم نماید .
بر این اساس تقویت شخصیت و جایگاه واقعی زن مسلمان در جهان اسلام با تاثیرپذیري
از شخصیت والاي حضرت زهرا(س) و ابعاد زندگی فردي اجتماعی او شکل می گیرد.
و اما در این فضاي پرتحول که بیشتر ابعاد زندگی و فرهنگی و روابط ا نسانی و اجتماعی
دست خوش تغیرات و تجدید نظرهاي بنیادي قرار گرفته است، و در این مقاله برصدد آن
هستیم که با محور قراردادن نظام حقوق زن در اسلام در باب فعالیت هاي اجتماعی زنان،
خانواده و مصونیت اجتماعی و فواید آن را بررسی نموده و در پایان راهکارهاي کار بردي ارائه
نما ئیم..
واژگان کلیدي
حقوق زن – حجاب – امنیت اجتماعی – فعالیت اجتماعی -
خانواده
فصل اول
مقدمه :
درطول تاریخ بشري، زنانی آمدند و درخشیدند وتوانستند نقش آفرینان جهان انسانی و نمودار فضایل اخلاقی
گردند، اما هرگز به پاي فاطمه(س) نرسیدند. زهرا(س) پرثمرترین، بافضیلت ترین و بهترین الگو براي زنان است .
زهرا معرف نهایت کمال زن است و اوج عروج انسانی، فریادگر پاکی است که درك او، درك شب قدراست.
دربارهي زهراي اطهر(س) هرچه بیشتر انسان فکرکند و درحالات آن بزرگوار بیشتر تدبیر کند، دچار شگفتی »
خواهدشد. چرا که شخصیت زهراي اطهر(س)، درابعاد سیاسی و اجتماعی و جهادي، شخصیت ممتاز و برجستهاي
1«. است که همه زنان مبارزه و انقلابی و سیاسی عالم می توانند از زندگی کوتاه و پر مغز او درس بگیرند
و اینک بعداز انقلاب اسلامی، شکوه نام و یاد حضرت زهرا(س) درمیهن ما بیشترشده است . نام این بزرگوار »
که سلسله جنبان حقیقت و عظمت درطول تاریخ بوده است، و واقعیت و حقیقت دین خدا در خانه ي
کوچک او حفاظت شده و به تاریخ سپرده شده است، به برکت انقلاب اسلامی در کشور ما زیادتر و شکوهمندتر
« . شده است
این شکوهمندي بعد از ا نقلاب، براي جامعه ي ما، بخصوص براي زنان بزرگوار ما، بسی مبا رك و میمون است .
حضرت زهرا(س) مجمع همه فضایل انسانی است. حضرت زهرا معصومه است. یعنی صاحب فضائلی است که
در حد کمال آن، یک انسان می تواند داشته باشد. زهرا قله است. نه فقط براي زنان ما، بلکه براي مردان و زنانی
«. که خواستار فضائل انسانی و دست یابی به کمال هستند
سخن از زن، سخن تازه اي نیست و بی گمان از آن زمان که بشر تکلم آموخت و آن را به سمت هنر نوشتاري
گسیل داشت از زن بعنوان یکی از ارکان خلقت یاد نموده است. سخن از حقوق زن همیشه نو است چرا که نشان
از امري است فروگذاشته که رنگ بی توجهی و داغ بغض را می نمایاند و حاکی از کم انگاشتن و ناانگاشتن است
شخصیت واقعی زن در گرو روح لطیفی است که باید در چهارچوب قانون وحی پرورش یابد تا هم خود به سعادت
1 سخنرانی رهبر انقلاب به مناسبت روز تولد حضرت زهرا(س) روز زن در جمع بانوان سال 1375
برسد و شخصیت خود را بیا بد و هم دیگران را به سوي سعادت سوق دهد . زن موجو د ي است که می تواند
جامعه را به معراج ببرد و یا اینکه به دوزخ واژگون سازد.
واضح است که مشخصا ت طبیعی و خصوصی زن با خوي مردانه متفا وت است لذ ا هرد و مکمل یکدیگرند و »
اگر بین آنها تعادل برقرار نشود نظا م زندگی ا جتماعی مختل می شود . زن در منطق وحی گرا می داشته شده
وا ورا مربی ومحور سعا د ت جا معه قرار دا ده ا ست. او اصلاح جامعه را نیز تا حد ي بسیار زیاد مرهون رفتا ر و
کردا ر زنان می داند لذا در اسلا م راجع به زنان سفارشات و تا کیدات فراوانی شده است تا ظلم و اها نت نسبت
1«. به آ نان از هر فردي و هر گروهی بر داشته شود
زن ا ز دید گا ه قا نون ا ساسی از حا لت شی بود ن ویا ا بزار کار بود ن در خد مت ا شاعه مصرف زد گی و ا »
ستثمار، خا رج شد ه و ضمن با ز یا فتن و ظیفه خطیر و پر ارج مادري ، پرورش انسا ن ها ي مکتبی ، پیشا
هنگ و خود همرزم مرد ا ن در میدان ها ي فعا ل حیا ت می با شد و در نتیجه پذیرا ي مسئولیتی خطیرتر و در
2«. دیگا ه ا سلامی برخودا ر از ا رزش و کرامتی والاتر خواهد بود
بیان مسئله :
زن رکن اصلی جامعه است و بدون حضور او امور جا معه روبه انحطاط و نابودي خواهد گذاشت. اهمیت و نقش
مؤ ثر زنان در جامعه بعد از انقلاب مدیون تحول عظیم و اندیشه هاي بلند امام(ره) در جامعه است . حال براي
تداوم این حضور، آگاهی و شناخت زنا ن ازخود و جامعه لازم می باشد، زیرا تجارب حاصله از یک سلسله
تماسهاي اجتماعی بدان ا ندازه نیست که بتواند اصول و حرکات اجتماعی را به انسان بفهماند، پس به علت
محروم بودن ازاندیشه و آگاهی، در فرد حالت جزم گرائی بوجود آید ونهایتاّ صاحب قضاوتهاي محدود وجزئی و
بیریشه اي می شود اما اگر فرد، هم ا هل مطالعه باشد، وهم حاضر در اجتماع، با حضورخودش جهت وهدف را
براي خویش مشخص کرده و دیگران را آگاهانه به حرکت وا می دارد. ثانیاً ضرورت پیگیري حرکتهاي اجتماع، که
این ضرورت براي زنا ن که نقش حساس تري در جامعه دارند بیشتراحساس می شود . ثا لثاً ب ه منظورکسب
موفقیت دراجتماع، انسان باید قلبی صاف و درد آشنا، وارد این میدان شود. چرا که دل سوخته، بر مغز حکومت
1 همایش نقش زنان در توسعه پایدار ، تهران ، اسفند 1383
2 همایش نقش زنان در توسعه پایدار ، تهران ، اسفند 1383
میکند و فکر براي اندیشیدن عمیق بکارمیگیرد. و از انجا که زنان داراي روحی لطیف و حساس هستند و در
واقع درد را بیشتراحساس می کنند، حضورشان در جامعه امري ضروري و لازم است.
ا همیت و ضرورت تحقیق :
در ادبیات علوم اجتماعی ، حضور به معناي نقش تاثیر گذار فرد در فرآیند زندگی جمعی ا ست . اعم از ا ینکه این
نقش در فضاي خانه یا بیرون از آن انجام پذیرد، درست به همین دلیل ا ست که نقش ها و مسئولیتهاي
خانوادگی در منظر بر خی جا معه شناسان از اساسیترین نقشهاي ا جتما عی به شمار میروند . از سوي دیگر
مردان نیز همرا ه ایفاي نقش هاي اجتماعی مسئولیت و جایگاهی مهم تاثیرگذار در کانون خانواده بر عهده دارند،
در نتیجه محدود سا ختن زن به دنیاي اجتماعی صحیح نیست؟ چرا که این حریم در پیوند با حریم اجتماع معنا
میشود .
اهداف پژوهش :
هدف كلي: تعیین نقش عفاف در خا نواده و مصونیت اجتماعی
اهداف فرعي:
که این هدف کلی به ا هداف جزئیتر زیر تقسیم میشود که شا مل :
الف) تعیین نقش زن در خانوا ده
ب) تعیین نقش زن در فعالیتهاي اجتماعی
ج) تعیین نقش سیر ه حضرت زهرا (س) در فعالیت هاي اجتماعی
د) تعیین نقش حجاب زن در امنیت اجتما عی
ه) ارا ئه راهکارهاي عملی
فصل دوم
مقدمه :
زن به عنوان نیمی از بشریت، عضوي جدي و غیر قابل چشم پوشی در کانون بزرگ جامعه ي انسانی و نیز به
عنوان یکی از دو رکن پدیدآورنده ي بنیان خانواده ، در طول تاریخ، داوري هاي گوناگونی را نسبت به خود دیده و
شرایط بسیار ناهمگون و نامساعدي را پشت سر نهاده است. نگاهی گذرا به تاریخ چنین می نماید که زن در
بیشتر مقاطع و بیشتر جوامع از نوعی محرومیت رنج برده است و حقوق انسانی اوتحت سلطه و سیطره تضیع شده
است. در این فضاي پر تحول که بیشتر ابعاد زندگی و روابط انسانی و اجتماعی دستخوش تغییرات و تجدید
نظرهاي بنیادي قرار گرفته است، بی تردید نگاه عطشناك و تحول طلب و انتقادگر نسل حا ضر متوجه ي
آموزههاي دینی و قرآنی نیز شده است و از آنجائی که لزوم بهره مندي از آموزه هاي قرآن در اصلاح جهان معاصر
یک اصل است؛ و بنا به فرمایش مقام معظم رهبري مدظله العالی که فرموده اند: این اندیشه که جایگاه زن در
نظامهاي اجتماعی و در محیط زندگی آنچنان که شایسته بانوان است تبیین شود، یکی از ضروري ترین کارهاي
دوران ماست.
نظریه در مورد مسایل زنان
وقتی به کتب تاریخی مراجعه می کنیم می بین یم در طول تار یخ حقوق زنان در جوامع مختلف دستخوش
دگرگونی هاي فراوانی شده و این دگرگونی روحی و فکري و تحول عمیق ارزشهاي انسانی و تغییر جهت اساس ی
فرهنگ و دانش و احساس و زندگی در خانواده در عشق و رابطه ي زن و مرد و تلقی مرد از زن و وضع یت زن در
جامعه و در برابر مرد و در متن زندگی و ادبیات و هنر و احساسات آثار انقلابی ریشه داري گذاشت.
کم کم از لحاظ اقتصادي هم استقلال یافت چون توانست در خارج کار کند و زندگ ی صنعت ی و پرحرکت و
پیچیده ي جدید و توسعه ي روزافزون مشاغل اجتماعی زن را نیز از خانه ها ب ی رون کش ید و به کار گماشت .
استقلال اقتصادي زن را از نظر اجتماعی نیز مستقل کرد اکنون زن پیش از تشکیل خانواده نی ز استقلال فرد ي
دارد. چون رشد عقلی و منطقی یافته است خودبه خود رفتارشان با دیگران (شوهر، پدر خانواده ) نه بر پا ی ه ي
احساس عاطفی و جا ذ به ي فطري و کشش ناخودآگاه عمیق روحی بلکه بر محاسبات عقل ی و حسابگر ي ها ي
دقیق مصلحتی است.
نخستین قدم براي آزادي زنان قانون 1882 م بود که به موجب آن زنان بریتانیایی کبیر م ی توانستند پول ی که
بدست می آورند براي خود نگه دارند حتی دستمزد زنان براي کار بیشتر به کارخانه ها تصویب شده بود. (مطهري
( 1375 ، ص 54 ،
مسئله ي حقوق زنان و نقش زنان در طول تاریخ در همه حال یک مسئله ي علم ی و فکر ي بوده است بعد از
جنگ جهانی دوم مسئله ي خاص حقوق اجتماع ی و ویژگیها ي انسان ی زن در مجامع علم ی و همچن ین در
جریانات اجتماعی و سیاسی جهان به شکل یک حادثه و یک تکان شدید روحی و به شکل ی ک بحران انقلاب ی
( مطرح شده است. (شریعتی ، 1378 ، ص 31
زنان هم از آن رو که نیمی از اجتماع بشري را تشکیل می دهند و هم بدان جهت که تربیت و پروش نیمه دیگر
یعنی مردان را به عهده دارند مستقیم یا غیر مستقیم در تمامی دگرگونی هاي اجتماعی مناسبات قدرت و ظهور و
( سقوط تمدن هاي بشري نقش داشته اند. (شریعتی ، 1378 ، ص 354
شدائیان 1383 می نویسد:
از جمله مباحث مهم در مناسبات اجتماعی عدالت است یعنی اوضاع به گونه ي برقرار شود که به اقشار گوناگون »
جامعه جفا نشود و در این میان نه زن مظلوم واقع گردد و نه از حقوق مرد کاسته شود اما با گذري در تاریخ اقوام
1«. و ملل گوناگون جهان غرب خلاف این واقعیت اثبات می گردد
1370 به ،1365 ،1355 ، ملکی 1376 طی پژوهشی به عنوان زن، خانواده و اشتغال بیان کرد: در سالهاي 1345
4% از کل شاغلان کشور را زنان تشکیل داده اند و همچنین به دست آورد که /9 ،%9/8 ،%7/13 ،%3/ ترتیب 13
%81 زنان شاغل کمک خرجی خانواده بوده و 1% اشتغال زنان را در ایجاد نظم در زندگ ی و حل بهتر مسائل
زندگی موثر دانسته اند 57 % تاثیر اشتغال زنان در خارج را در استقلال مالی موثر دانسته اند. 2
حضور زنان در صحنه هاي سیاسی و اجتماعی نه تنها لازم بلکه واجب و ضرور ي است و زن » :( امام خمینی (ره
3«. باید در مقدرات اساسی مملکت دخالت کند
( 1. پیام زن 157 ، ویژه نامه زن در جمهوري اسلامی ، شماره 1، فروردین 1384 ، ص 44
( 2 . پیام زن 156 ، ویژه نامه زن در جمهوري اسلامی، شماره 12 ، اسفندماه 1383 ، ص 118
( 3 .پیام زن 157 ، ویژه نامه زن در جمهوري اسلامی، شماره 1، فروردین 1384 ، ص 370
باید به این مهم توجه داشت که اسلام بار تامین هزینه هاي زندگی را از دوش خانمها برداشته و مر دان را عهده
دار این مسئولیت مهم نموده است . لذا ضرورت ندارد که خانمها یه صورت اجباري به دنبال اشتغال بگردند و
آنچه که بعنوان یک ضرورت مطرح می شود ایجاد برنامه ها و اشتغالات ی مفی د جهت استفاده به ینه از اوقات
( فراغت خانمها است که باید جد به ان پرداخت و براي آن برنامه ریزي نمود. (معین اسلام ؛ 1383 ، ص 113
یکی از مسلمات دین اسلام این است که مرد حقی به مال زن و کار زن ندارد نه می تواند به او فرمان دهد که
براي من فلان کار را بکن و نه اینکه اگر زن کاري کرد که به موجب آن ثروتی به آن تعلق گرفت مرد حق ندارد
، بنا به فرمایش خداوند در سوره نساء بدون رضایت زن در آن ثروت دخل و تصرف کند . (پیران شال ، 1386
( ص 59
مرد به هیچ وجه قیومیتی بر زن ندارد ز ی را زن در » : در این رابطه علامه محمدتقی جعفري( 1384 ) می نویسد
تمام شئون زندگی اقتصادي و اخلاقی و مذهبی و اجتماعی از آزادي و اختیار کامل برخوردار است و در شئون
اجتماعی این شرط وجود دارد که مزاحم حق مرد نباشد یعنی وظایفی که زن درباره مرد دارد لازم است که از
عهد آ ن برآید چنان که وظایفی براي مرد درباره زن وجود دارد که با ی د از عهد آن برآ ی د . ای ن وظا یف برا ي
طرفین بعلت لزوم حفظ تشکل نظام خانواده است که اساسی ترین عنصر اجتماع است. مسلم است که با کمتر ین
اخلالی که طرفین در وظایف ترکیبی و تشکلی خود روا بدارند تشکل نظم خانواده مختل خواهد گشت . مرد
سرپرست و اجراکننده مصالح خانوادگی است نه قیم به اصطلاح فقهی و حقوقی. علت اینکه مرد سرپرست خانواده
معرفی شده است یک علت طبیعی محض است نه قراردادي و تحکمی و امتیاز خاص مرد بودن این علت طبیع ی
عبارت است از مقاومتی که مردها در برابر رویدادهاي خشن زندگی و رویارویی با عوامل مزاحم طبیعت و همنوع
( جعفري ، 1348 ،ص 271 ) «. و آمادگی دائمی مرد در گرداندن گردونه هاي اقتصادي دارند
برکسی پوشیده نیست که اولین بناي اقتصادي اسلام توسط بانوي توانمند اسلام حضرت خد یجه (س) بعد از
ازدواج با آخرین پیامبر خدا بنا نهاده شد و این مهم بود که بذر اسلام را آبی اري و قوت بخش یده و نهال اسلام
( بدین طریق ریشه گرفت. ( قزوینی ، 1377 ، ص 31
جایگاه اجتماعی
جائی است که هرکس در ساخت اجتماعی اشغال می کند، وضع یا اعتبار اجتماعی است که به طور عینی به فرد
( در بطن جامعه اي که در آن حیات می گذراند، اعطا می شود. (آلن بیرو ، 1366 ، ص 381
حق حضور اجتماعی:
در نظر دانشمند جامعه شناسی و الترکوتو مجموعه وظایف و حقوق اجتماعی، نقش اجتماعی خوانده می شود . و
نقش اجتماعی را این گونه تعریف می کند: هر فرد در هر جامعه ا ي که زندگ ی م ی کند دارا ي ی ک جایگاه
اجتماعی است، این پایگاه او را به انجام تکالیفی موظف می کند و وظایفی را به عهده ي او می گذارد؛ همچنین
( به همان مناسبت، حقوق به او تعلق می گیرد و از مزایایی برخوردار می گردد. (آلن بیرو ، 1366 ، ص 378
در اسلام زنان چون مردان در مسائل اجتماع ی پایگاه و جایگاه ی مناسب دارند و از حرکتها ي اجتماع ی و
فعالیتهاي گروهی منع نشده اند، بلکه طبق مسلمات قرآنی و حدیثی مسئولیتهاي اجتماعی بسیار به طور یکسان
متوجه ي مرد و زن است. براي نمونه مسوولیت امر به معروف و نهی از منکر که از مسئولیت هاي بزرگ اجتماعی
است؛ به عهده ي زن و مرد گذاشته شده است. خداوند در قرآن کریم می فرماید:
و المومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و یقیمون الصلوه و یوتون الزکوه
و یطیعون الله و رسوله..؛ مردان مومن و زنان مومن برخی بر برخی ولایت (سرپرستی) دارند، یکدیگر را به معروف
امر می کنند و از منکر باز می دارند و نماز می گذارند و زکات می دهند و از خدا و پی امبرش فرمان م ی برند؛
( خدا اینان را رحمت خواهد کرد، خدا پیروزمند و حکیم است . (سوره توبه ، آیه ي 71
حضور زن در اجتماع از دیدگاه قرآن
کتب اسلام این شریعت جاوید الهی که به عنوان برتر ین و کاملتر ین دی ن معرف ی شده است، نسبت به زن،
عالیترین دیدگاه را دارا است. اسلام مکتبی است که قائل به آفرینش احترام آمیز زن، تساو ي حقوق زن و مرد،
استقلال ، حق مالکیت و سرشت انسانی و غیره براي زن شده و بلکه نخستین منادي بزرگ آزادي زن است.
اما قرآن آفرینش زن و مرد را از نفس واحده و آفرینش زن را از نشانه هاي خداي سبحان می داند و ملاك برتري
انسانها را تقوا بیان می فرماید: ان اکرمکم عندالله اتقیکم( سوره حجرات ، آیه ي 13 ) و هر کجا مردان بزرگ
ستایش می شوند، نام زنی بزرگ و شایسته نیز در کنارش یادآور می شود. قرآن در همه جا زنان قهرمان ی را که
در اجتماع نقش داشته اند، می ستاید.
اسلام با توجه به اینکه خواستار حضور زنان در فعالیت هاي اجتماعی بوده است، نه تنها منعی برا ي زنان ا یجاد
نکرده؛ که مشوق آنان نیز بوده است. در عصري که زنان تحقیر می شدند و توان شرکت در کارهاي اجتماعی را در
کنار مردان نداشتند، در اوج این تحقیرها اسلام این مسئولیتهاي بزرگ اجتماعی را در بیان مردان نداشتند، در
اوج این تحقیرها اسلام این مسئولیتهاي بزرگ اجتماعی را بیان داشته است و با روش ها ي خاص ی سع ی کرده
است که زمینه هاي لازم را براي حضور مناسب زنان در جامعه فراهم نماید. تاکید فراوان اسلام برلزوم آموزش
مسلمانان اعم از زن و مرد، نشانه ي توجه اسلام به این نکته است. در واقع در بسیاري از فعالیت ها ي اجتماع ی
همانند امر به معروف و نهی از منکر، کار، آموزش، انجام واجبات دین ی همانند حج و تفاوت ی می ان زن و مرد
نیست؛ هرچند که مشارکت زنان در بسیاري از این امور مستلزم این است که ا یشان از آگاه ی ها ي لازم برا ي
حضور در این گونه فعالیت ها برخوردار باشند.
در تصاحب موقعیت هاي اجتماعی نیز هیچ مانعی برسر راه زنان قرار ندارد، با این فرض که قواعد اخلاقی که هم
زنان و هم مردان موظف به آنها هستند رعایت شوند، به گونه اي که زن به عنوان شریک هم ارزش مرد می تواند
در عرصه ي اجتماعی حضور یابد؛ بدون این که همچون شیء مصرفی مورد علاقه ي مردان، مورد سوء استف اده و
( اذیت و آزار آنها قرار گیرد: ذلک ادنی ان یعرفن فلایوذین. (سوره ي احزاب ، آیه 59
بنابراین در مواردي که حضور زنان در جامعه عامل رشد و بالندگی و تقویت و تایید نظام اسلامی باشد، نه تنها
نهی و توبیخی از طرف دین متوجه آنها نبوده، بلکه عمل آنها را ستوده اس ت و به آن تشو یق م ی نمای د، البته
طبیعی است که پاره اي حریم هاي شرعی وجود داشته باشد، که حضور زنان در جامعه با ی د با توجه به ا ی ن
حریمها صورت پذیرد؛ اما این به معنی مخالفت اسلام با نفس حضور زنان در اجتماع نیست. (عبد اسلام کریمی ،
( 1387 ، ص 25
حضور زنان در اجتماع در سنت پیامبر(ص) و سیره ي معصومین(ع)
با استقبال از حضور زنان در عرصه هاي جهادي، آموزشی، پرورشی و اجتماعی سالهاي نخستین اسلام به عصر
طلایی تبدیل شد و بر تارك جبین تاریخ اسلام درخشید. وقتی به قرآن کریم مراجعه می کنیم، می بینیم تاریخ و
مذهب و دین آن طور که قرآن کریم تشریح کرده است، تاریخی مذکر نیست، که به دست جنس مذکر ساخته
شده باشد و جنس مونث در آن هیچ نقشی نداشته باشد؛ بلکه تاریخی مذکر – مونث است و به تعبیر من (شه ید
مطهري) یک تاریخ مونث است. به این معنا که هم به دست مرد ساخته شده است و هم به دست زن، ولی مرد در
، مدار خودش و زن در مدار خودش. نه این که زن در مدار مرد قرار گیرد و مرد در مدا ر زن. (مطهري ، 1368
( ص 324
زنان در نهضت بزرگ اجتماعی – سیاسی هجرت با پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله نیز شرکت کردند و
مهاجرت آنان چون مردان و بدون هیچ تفاوتی صورت پذیرفته و در وحی شریف، این سنت پیامبر صلی الله علیه و
آله به عنوان پدیده اي اصیل مطرح شده است؛ آن هم در دورانی که زنان از اکثریت حقوق خویش محروم بودند و
حق دخالت در کوچک ترین مسائل اجتماعی را نداشتند: اي کسانی که ایمان آورده اید، زنان مومن که (از دی ار
خود) هجرت کرده و به سوي شما آمدند، امتحانشان کنید؛ خدا به ایمانشان داناتر است . اگر ا یشان را مومن
( یافتید، به سوي کفار باز نگردانیدشان… ( سوره ي ممتحنه ، آیه 10
ام سلمه که از نخستین گروندگن به اسلام است، در راه حفط آرمان هاي الهی خویش دو هجرت به حبشه و ی ک
( هجرت به مدینه داشت. ( لقما ن ، 1380 ، ص 177
حضرت خدیجه سلام الله علیها همسر پیامبر زنی بازرگان و فعال بود، که بعداً کلی ه ي ثروتش را در راه اعتلا ي
اسلام نهاد و هم او، اولین زنی بود که در تاریخ اسلام این افتخار را به دست آورد که به دین اسلام ا یمان آورد و
در صحنه هاي اجتماعی حضوري فعال و موثر داشت باشد.
علاوه بر او دخترش حضرت فاطمه سلام الله علیها به عنوان الگو و نمونه ي والاي زنان در جهان اسلام، شخصیتی
است که براي حضور و مشارکت زنان در مسایل اجتماعی سندي روشن و جا ودانه است . (منصوري لاریجا نی ،
1376 ، ص 20 ) که مواردي به عنوان استشهاد بررسی می شود؛
الف: حضور براي پاسداري از کیان اسلام و حریم ولایت
حضرت فاطمه سلام الله علیها بعد از رحلت نبی اکرم صلی الله علیه و آله، علی رغم شدت تاثر از ای ن رخداد، به
عنوان مدافع، به دفاع از حقوق از دست رفته ي ولایت برآمد و براي خلافت مسلمین در برابر معاندین و دشمنان،
مردانه ایستاد. به طوري که مقاومت و مبارزه ي دلیرانه ي او نمودار یک مسوولیت اجتماعی در برابر ستم گر ي،
بدعت و کج اندیشی است. چنانچه در نهایت با فداکاران جان خویش، حضور ابد ي خود را در دفاع از امامت و
ولایت براي همیشه ي تاریخ امضاء کرد و این فریادي است به بلنداي تاریخ بشریت و پهناي گیتی.
ب) حضرت فا طمه (س) در جنگها ي صدرا سلام حضوري فعال داشت و با تمام توا ن به یاري رزمندگان
اسلام می شتافت و در کارهاي امداد رسانی و خدماتی شرکت می کرد و به خانواده شهدا و رزمندگان سرکش ی
( می کرد ودر حل مشکلات آنا ن همت می گماشت . ( منصوري لاریجانی ، 1376 ص 24
تلاشهاي سیاسی و اجتماعی حضرت زهرا (س) :
حضرت زهرا (س) در عین آن که حجاب کامل را رعایت میکرد، حجاب را پردهنشینی و انزواي زنان نمیدانست،
بلکه شواهد بسیاري وجود دارد که آن حضرت حجاب را هرگز دست و پاگیر و مانع تلاشهاي اجتماعی و سیاسی
نمیدانست. از این رو، در عرصههاي مختلف اجتماعی و سیاسی شرکت فعال داشت، به عنوان نمونه:
1 محدثین نقل میکنند: شخص پیامبر(ص) دست فاطمه(س) را گرفت، و به میان مردم آمد و خطاب به مردم
هر کس که فاطمه(س) را شناخت که شناخت، و هر کس که او را نشناخته بداند که فاطمه (س) دختر » : فرمود
محمد(ص) است. او پاره تن من است. او قلب و جان من است. هر کس او را بیا زارد مرا آزرده، و هر کس مرا
بیازارد، قطعا خدا را آزرده است (اریلی ، 1387 ، ج 2 ، ص 24 ) بنابراین، حجاب در سیره فاطمه(س) پرده نشینی
نیست.
ابن » 2 در مکّه قبل از هجرت، مشرکان به تحریک ابوجهل به پیامبر(ص) آزار میرساندند، یکی از آنها به نام
شکمبه گوسفندي را برداشت، و به طرف پیامبر(ص) انداخت، به طوري که سر و صورت آن حضرت را « زبعري
آلوده نمود، ابوطالب(ع) به دفاع از آن حضرت پرداخت،
* پوشش زن در اسلام این است که زن در معاشرت خود با مردان، بدن و موي خود را بپوشاند، و به جلوهگري و
.« خودنمایی نپردازد، آیات مربوطه همین معنی را ذکر میکند، و فتواي فقهاء هم مؤید همین مطلب است
در این هنگام حضرت زهرا (س) که در آن وقت خردسال بود با آب نزد پدر آمد، و سر و صورت آن حضرت را
شست و شو داد.
روز دیگري فاطمه(س) گروهی از مشرکان را در کنار کعبه دید که جلسه محرمانهاي دارند. دریافت که در اندیشه
توطئه بر ضد پیامبر(ص) هستند، هشیارانه با شتاب به حضور پیامبر(ص) آمد و توطئه آنها را به پدر بزرگ وارش
خبر داد.
و در مورد دیگر با کمال شجاعت و صلابت نزد مشرکان آمد و رگبار سرزنشش را بر ابوجهل و پیروانش فرو ریخت،
و بر آن ستمگران نفرین کرد.
حضرت زهرا (س) پس از هجرت از مکّه به مدینه نیز تلاشهایی این چنین در حمایت از اسلام و سپاه اسلام
مینمود، و در عرصههاي مختلف حضور و نظارت داشت.
حضور حضرت زهرا (س) در پشت جبهه، و حتّی گاهی سرکشی به رزمندگان اسلام و غذا رسانی به آنها در صف
اول جبهه نیز در روایات و تاریخ نقل شده است، چنان که این موضوع در جنگ خندق و فتح مکّه، رخ داده است .
( (طبرسی ، 1379 ق ، ص 52
که یک حادثه بسیار مهم سیاسی و اجتماعی و عقیدتی بود و در سال دهم هجرت بین « مباهله » در ماجراي
رخ داد، هزاران نفر از مهاجر و انصار در صحراي مدینه « نجران » پیامبر(ص) و هیأت بلندپایه مسیحیان نماینده
اجتماع کرده بودند تا از نزدیک نظارهگر صحنه باشند، ناگاه دیدند پیامبر(ص) با فاطمه(س) و علی (ع) و حسن و
حسین(ع) براي مباهله به سوي صحرا میآیند... پیامبر(ص) مطابق آیه 61 آل عمران (آیه مباهله) فاطمه (س) را
( 47- همراه خود، در چنین همایش سیاسی دینی، شرکت داد. (قاضی نور الله شوشتري ، ج 3 ، ص 48
بنابراین، حجاب زنان هرگز مانع آنها براي شرکت در اجتماعات سیاسی و دینی نخواهد شد ، در رابطه با حفظ
حریم حجاب و عفاف در عین شرکت در یک صحنه پرشور سیاسی و اجتماعی، شش نکته است که هر کدام از
جهتی بیانگر اهمیت و عظمت مقام حجاب در سیره حضرت زهرا (س) است، که به اختصار بدان اشاره میشود:
1 آن حضرت روسري خود را که به طور کامل سر و گردن و سینهاش را میپوشانید، بر سر گرفت، تعبیر واژه
پیچید) حاکی است که روسري به طور کامل و چسبان به سر و گردن گرفته شده بود، نه به طور سبک ) « لاثت »
و وارفته که با اندکی تکان دادن از سر رد شود و موي سر آشکار گردد؛
2 حضرت زهرا (س) علاوه بر آن روسري، لباس روي لباسهایش مانند عبا را بر سر و تن خود پوشانده بود
(واشْتَملَت بِجِلْبابِها)؛
3  لباسی که بر تنش بود به قدري بلند بود که در راه رفتن، گاهی قسمت پایین لباس زیر پاي حضرت زهرا
(س ) قرار میگرفت: (تَطَأُ ذُیولَها)؛
4 آن حضرت همانند رسول خدا(ص) با متانت و وقار حرکت میکرد، یعنی هیچ گونه حرکات نامناسب و دور از
نزاکت در حرکت او دیده نمیشد؛
5  علاوه بر این ها در مسجد پردهاي به احترام او نصب کردند، و آن حضرت در پشت آن پرده خطبه خواند.
6 دوستان و زنان خویشانش، اطرافش را گرفته بودند.(واَقْبلَت فی لُمۀٍ  اي: جماعۀ  منْ حفَدتها و نساء قَومها).
به این ترتیب نتیجه میگیریم، حضرت زهرا (س) در عین آن که در همایش پرشکوه و پرجنجال شرکت نمود،
همه نمادهاي حریم حجاب و عفاف را رعایت نموده است.
حجاب و عفاف، شرط حضور زنان در اجتماع
دین اسلام در مسائل اجتماعی همواره برنامه هایی را ارایه می دهد که منش و شیوه ي زندگی اجتماعی درست را
تعیین کند و به ارایه ي روش هایی مبادرت می ورزد که به حفظ ارزش واحترام، آرامش روان ی افراد، استحکام
پیوند خانوادگی و استواري اجتماع بیانجامد. دین اسلام از همان آغاز، یک سیستم هماهنگ اجتماع ی را طراح ی
( کرده است که همگام با جهان بینی، جامعه را به سوي اهداف مشخص رهنمون گردد. (قاضی ، 368 ، ص 102
و در مسالهي حضور اجتماعی زنان عفاف و حجاب را مطرح می کند .
برخی حضور مومنانه زن در عرصه هاي مختلف اجتماعی و سیاسی رامحدودیت تلقی می کنند، آنان در واقع از
درك هویت دینی زن و حفظ حرمتهاي او عاجزند. زن می تواند از همه ي مزایا و مواهب اجتماع ی همانند مرد
استفاده کند، اما با تضمین مصونیت خویش، که حجاب و رعا ی ت مرزها ي اخلاق ی است . (منصوري لاریجانی
( 1376 ، ص 108 ،
آنان که گمان کرده اند اسلام با طرح مساله حجاب، خواسته است زن محبوس باشد و بدین گونه از حق حضور در
عرصه هاي فرهنگی، علمی، اجتماعی و اقتصادي محروم گردد و نتواند از حق مسلم آزادي خو یش بهره ببرد؛ از
درك هویت دینی انسانها بی خبرند.
ولی بدیهی و روشن است که حفظ عفاف اجتماعی به عفاف زنان بستگی دارد. آنهایی که برا ي نی ل به مقاصد
شیطانی خود، بی بند و باري و هرزگی را در جامعه رواج می دهند، زنان را ملعبه و بازیچه ي خود و زمینه ساز ي
تمتعات شهوانی می کنند. کافی است براي به فسا د کشا ندن یک جمعیت، تعدادي از زنان هرزه و فاسد در بین
آنها راه پیدا کنند؛ آن چنان زشتی ها و آلودگیهاي اخلاقی را بین مردم رواج میدهند که پس از مدت کوتاه ی
براي مردم عادي جلوه می کند. زنان براي این که در فعالیتهاي اجتماعی، حد اعلاي توفی ق رابه دست آورند و
محیط مقدس اجتماعشان به هرزگی هاي شهوانی آلوده نشود؛ باید حجاب اسلام ی را حفظ نما یند . ( قاضی ،
( 1386 ، ص 101
حضرت امام خمینی رحمت الله علیه فرمودند:
امروز باید خانمها وظایف اجتماعی خودشان را و وظایف دینی خودشان را عمل کنند و عفت عموم ی را حفظ
( کنند و روي آن عفت عمومی، کارهاي اجتماعی – سیاسی را انجام دهند. ( طهماسبی ، 1382 ،ص 61
زن در حضور اجتماعی خویش باید به صورت یک شخص گرانبها دربیاید، هم شخص باشد و هم گرانبها .یعن ی از
یک طرف شخصیت روحی و معنوي داشته باشد، کمالات روحی و انسان ی داشته باشد و از طرف د یگر، زن در
اجتماع مبتذل نباشد. یعنی محدودیت نباشد و اختلاط هم نباشد، نه محدودیت و نه اختلاط بلکه حریم مساله اي
است بین محدودیت زن و اختلاط زن و مرد.
علاوه بر این اسلام در این بر نا مه ي کما ل بخش و حیات طیبه مرز بین زن ومرد را در ارتبا طات وجا معه
و حتی خا نوا ده با حکم محرم ونا محرم مشخص و معین فرموده ا ست .
حق برخورداري از امنیت اجتماعی :
یکی از مشکلات ا مروز جا معه ما بحث تها جم فرهنگی بر منا سبا ت دینی ماست. تهدیدي جدي علیه زنان و
دختران و نشانه گیري به سوي آ نها به عنوا ن وسیله اي در جهت تحقق اهداف شوم و امپریالیستی آنها ست. در
روزگاري که دشمن بنا دارد با اشاعه فحشا و ضد ارزش ها با ظا هر مدرنیته جامعه را به انحطاط بکشاند تنها سد
مقابل آن را می توا ن عفت و پا کدامنی آگاها نه و عالما نه زنا ن به همراه نوع پوشش و لباس دانست . (احمد نیا،
( 1381 ، ص 8
بحث عفاف و حجاب تنها مورد خطا ب به زنا ن نمی با شد بلکه خداوند حیا را در نهاد انسا ن به ودیعت گذا
شت و لبا س و پوشا ك را در لا به لاي نعمت ها ي بی کرانش ،ابزاري براي به ظهور رساندن و آشکار کردن
بر اساس تشریع قانون مستحکم « عفاف و حجاب » عفاف و حیا به بشر ارزانی داشت . اشتیا ق درونی زن را به
در صدف پوشش ،صیا نت گردد و جا معه از فرو افتادن به گرداب فسا د و تباهی نجات « زن » کرد تا گوهرهستی
یابد. به همین دلیل پوشش ،این تحفه الهی براي پاسخ به تمایلات فطري بشر به او هدیه شد. هدیه اي گرانقدر
که غنچه عزت و آبروي مردمان را در وراي خویش مصون و محفوظ می دارد .
پوشش در صحنه زند گی زنا ن در طول تاریخ به خوبی می درخشد. پیامبران الهی با دریافت وحی از طرف خدا
وند زنان را به حجاب فرا خواندند . به همین جهت از روز ا زل زنان با پوشش و عفاف توانستند شخصیت ،انسانیت
،عزت و آرامش و نفس خود را در برا بر هجوم سرکش هوي و هوس توانمند وپایدار سازند.
کامثال » ، قرآن زنا ن ایده آل را که در بهشت جاي دارند ،به مروارید محجوب و پو شیده در صدف تشبیه میکند
واقعه : 23 ) و یا آنها را به جواهرات اصلی مانند یاقوت و مرجا ن تشبیه میکند که جواهر فرو شان )« اللوءلؤ المکنون
، آ نها را در پوشش مخصو ص قرا رمی د هند تا همچون جواهرا ت بد لی به آ سا نی در دسترس ا ین وآن قرا ر
نگیرند و از قدر و ارزش آنها کاسته نشود . حال با روشن شدن این موضوع مهم ،که سلامت روانی و اخلاقی
جامعه تنها در گروحاکمیت ،عفت و پاکی بر روا بط میان زن و مرد رعا یت حجاب و شئون اسلامی استوا ر است .
حجاب یک حقیقت رفتاري و اخلاقی است و نه تنها یک سنت اجتماعی ،بلکه درمحیط کار و مدرسه و جامعه
باید به عمق آن پی برده و عامل به آن باشیم. اگر چه حجاب حق زنان است و نفع و امنیت و آسایش و شخصیت
زن در حجاب است ولی مردان نیز به واسطه حجاب زنان از مضرات عمده اي مصون می مانند از این رو باید
گفت : حجاب در واقع ،نه محدویت براي زن است ونه محدویت براي مرد،بلکه مصونیت است هم براي زن و هم
( مطهري 1369 ،ص 75 ) « براي مرد
همچنانکه بانوي بزرگوار اسلام به شا یستگی در یا فته بود که حجا ب ،کرا مت وا لاي زن را حفظ می کند .آ ن
حضرت براي حفظ حرمت و آزادگی و کرا مت زن ،ا و را با لاترین و برتر شناخت و نخوا ست که زن جسمش را
بهترین چیز برا ي یک زن ا ین ا ست که آنان با مردان »: به نمایشگاهی براي چشمان هرزه تبد یل سازدوفرمود
( قزوینی ، 1375 صفحه 330 ) «. بیگا نه سر وکا ر ندا شته با شند و مردان بیگا نه نیز آ نا ن را ننگر ند
حق شرکت در فعالیت هاي اجتماعی
اکنون نگاهی به جامعه امروزي بیندازیم ،شاهد پیشرفت روز افزون تکنولوژي و ارتقا ي سطح فرهنگی جوامع و »
تغیرات زیادي در میان موقعیت زنان امروز در سراسر دنیا هستیم . این تغیرات به خوبی درخانهها، ساختار هاي
خانواده و مشاغل زنان در اجتماع مشهود است زنان و مردان نه تنها از عهده مسئولیت هاي کار خارج از خانه هم
می رسند. واقعا این موچودات ظریف با چنین ظرفیت و کارایی بالایی قابل ستایشند. 1
نقش او در سازندگی همچون اهداف مدیري در یک سازمان است .حا ل به توجه به لطا فت و ظرافت آفرینی، زن
می تواند در اشتغال هر هنري در تولید و توسعه ي آن جامعه سهم ارز شمندي داشته ودر بهبود اوضاع اقتصادي
زن ایرانی در مقایسه با با وضیعت زن در جهان امروز ، بهترین موقعیت را » . کشور نقش سازنده اي داشته باشد
در حرمت گذاري به حدود وحقوقش دارد و واقعیت هاي افتخار بر انگیزي چون مشارکت هاي بی نظیر سیاسی و
اجتماعی که همه به برکت اسوه گیري از وجود گران قدر حضرت زهرا (س) به دست آمده ، به طور انکار ناپذیري
موید وگواه آن است .انقلاب شکوهمند ایران ، حرکت زنان و نهضت موثر آن را ، در میدان هاي مختلف فرهنگی ،
سیاسی و علمی ، به عنوان یکی از بهترین شاخص هاي انقلاب عظیم اسلامی اعلام داشته ، و بسیاري از
شکوفایی جامعه را ، در پرتو حرکت خرد مندانه و هوشیا رانه زنان جامعه اسلامی معرفی می کند .
تردیدي نیست که حظور اجتماعی زنان و فعالیت آنها در عرصه هاي سیاسی به خودي خود ن ه تنها ممنوع »
نیست، بلکه مطلوب هم است : مگر این که به وظایف خانوادگی زنان لطمه زده و جنبه هاي اصیل مادري و
همسري آنها را به خطر اندازد.
1 .نگرش گذرا به مقام زن در جهان آفرینش، جمعیت زنان جمهوري اسلامی، اسفند ماه 67 ، ص 67
آرامش روانی حجا ب
حجا ب و تا ثیرآن ازنظرروانی برخود زن خواهیم پرداخت (psychological) در این بخش به بعد روانشنا سی
زنا ن پیوندي نا گستنی برقرار می باشد . (Mental Health) .آنچه مسلم است میان پوشش و سلامت روانی
دین اسلام به بهداشت و سلامت روانی افراد توجه بسیار نموده و حتی نتیجه ي نهایی بندگی خدا را سیدن به
می داند و کسانی را که داراي قلب و روانی سالم هستند خودش عاقبت و اهل نجات معرفی « نفس مطمئنه »
می کند ( سوره فجر ، آیه 28 و 27 ) بر این اساس در تمام احکام و قوانین اسلامی از جمله حجاب، به نقش آنها
در روح و روان افراد توجه کرده و بهترین نسخه را براي سلامت و سعادت انسان ارائه داده است.
زن با رعایت حجاب و حفظ حریم خود از دستبرد نا محرم ، قدم موثري در راه سلامت و آرامش روانی خویش بر
می دارد ولی به عکس با بی بند و باري و نداشتن حجاب و پوشش مناسب ، لحظه به لحظه سلامت روانی خود را
از دست میدهد و به اضطراب و افسردگی خویش می افزاید.
تحقیقات میدانی نشان داده است که میزان سلامتی روانی زنان و دختران با حجا ب در برا بر کسانی که به حجاب
(173- خویش بی توجه بودند ، در سطح بالاتري است.(رجبی ، 1385 ،صفحه 185
درمنابع اسلامی به برخی آثا ر روانی حجاب اشاره شده است.از جمله در ( آیه 53 سوره احزا ب )و ( آیه 89 سوره
شعرا ) عفت زنان راهی براي رسیدن به سلامت قلبی آنا ن قلمداد شده است . در روایات نیز احا د یث فر اوا نی بر
این مسئله تا کید کرد ه اند .(ثقه الاسلام کلینی 1375 ،ج، 5،صفحه 324 ) بر این اسا س می توان چنین ابراز
داشت که حجاب و پوشش ،تا ثیر بسیا ر مثبتی بر روح و روان زن دارد و همچون سدي مستحکم ،آنان را از هر
ذلت و تحقیر ایمن می گرداند . عفاف که ثمره حجاب و پو شش است، عامل آرامش و سکو ن انسان و دور ما ندن
او از عوا مل پریشا نی و نا امنی فکري وذهنی و در نها یت با عث رضایت وجدا ن است .
زن ، خانواده و مصونیت اجتماعی
از ابتداي تاریخ و پیدایش بشرتاکنون در بین تمام جوامع ، خانواده به عنوان اصلیترین نهاد اجتماع ی ، زیربنا ي
جوامع و منشأ فرهنگ ، تمدن و تاریخ بشر بوده و پرداختن به این نهاد و بناي مقدس که کانون ترب ی ت ، مهد
مودت و رحمت و سعادت است و حمایت و هدایت آن به جایگاه واقعی و متعالیاش، همیشه باعث اصلاح خانواده
بزرگ انسانی و غفلت و سهل انگاري در امورآن موجب دور شدن بشر از زندگی حقیقی و درست و سقوط به ورطه
هلاکت ، نابودي و ضلالت بوده است. دین مقدس و مکتب انسان ساز اسلام در بین ادیان دیگر بیشترین عنای ت و
توجه را به احترام،پاکی و تعالی خانواده ،این نهاد مقدس ،دارد و آن را کانون ترب ی ت و مهد مودت و رحمت
برشمرده و سعادت و شقاوت جامعه بشري را وابسته به صلاح و فساد این نهاد میداند. دین مبین اسلام ،هدف از
تشکیل خانواده را تأمین کردن نیازهاي عاطفی ، معنوي و مادي انسان از جم له دس تیابی به سکون و آرامش
میداند که دستیابی به این اهداف والا و حفظ و حراست مستمر از آن، نیازمند توجه جد ي به خانواده و پ ی اده
کردن قوانین مربوط به آن است. در نهاد خانواده هر یک از افراد آن مسوولیت ها و وظایفی دارند که با رعایت هر
یک از این وظایف محیط خانواده محیطی پربار و سالم و روبه ترقی خواهد بود و افراد خانواده با ی د نسبت به
حقوق و وظایف یکدیگر و زدودن نگرش هاي غلط جامعه آگاهی کامل داشته باشند. این در حالی است که اعضاي
خانواده به ویژه والدین نسبت به حفظ حرمت و صیانت خانواده از آفات و آسیب ها و توانا نمو دن اعضا در ابعاد
شناختی و رفتاري جهت هدایت آنها در مسیر الی الله و حصول به حیات طیبه مسئول هستند. تربی ت و عواطف
اجتماعی به عنوان مهمترین ویژگیهاي نظام انسانی از خانواده نشأت میگیرد و توجه به نقش محور ي زن به
عنوان محور عاطفه و تربیت و نقش محوري مرد در امر تربیت و تأم ین معیشت و اداره زندگ ی، امر ي ضرور ي
است. از آنجایی که خانواده واحد بنیادین و اساسی جامعه و کانون اصل ی رشد و تعال ی انسان است، قوان ین و
مقررات و برنامه هاي کشور باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، حمایت و پاسداري از قداست آن و استواري
روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی وضع شود.
موانع :
- وجود آداب و رسوم، سنت هاي غلط ،تحجر و کج اندیشی نسبت به زنان در جامعه
- پایین بودن سهم حضور زنان در مشاغل مدیریتی و تصمیم گیري هاي اقتصادي کشور
- کمبود مهارت و تجربهي مدیریتی همچنین سرمایه و امکانات مالی براي زنان کارآ فرین
- عدم دانش و مهارت فنی، حرفه اي دانش آموزان دختر به مشارکت کمترزنان در مشاغلی که در ادامه نق ش
مادرانهي آنهاست دامن می زند
- محدودیت دسترسی مناسب زنان مناطق محروم به کالا و خدمات رسانهاي براي ارتقا دانش و مهارت - هاي خود
- فقدان شبکه هاي اطلاع رسانی اشتغال زنان و محدودیت در آگاهیابی از فرصت هاي شغلی
- فقدان نظریه ها و رویکردها ي روشن در زمینهي حقوق زنا ن
راهبردها :
1. تثبیت ایمان و تقواي الهی توسط خانواده :ملکه و تثبیت ایمان در نسل جد ید ا ز سوي والدین و مربیا ن
وبرنامه ریزا ن جامعه پیامد هاي مخرب وارده بر نسل جوان مخصوصا دختران جوان را خنثی می نماید و
همچون دیواري پولادین و مستحکم مانع ورود اندیشه هاي مخرب در نسل جوان می شود.
2. الگو پردازي براي زنا ن:معرفی الگو ها ي شایسته براي دختران وترسیم مدل شایسته براي حج ا ب و عفا ف
آنا ن توسط دولتمردان اولویت اول می با شد .
3. فرهنگ سا زي : فر هنگ ساز ي در مد رسه ، دانشگا ه ، حوزه علیمه ، مرا کز آموزشی و پژوهشی به صورت
ریشه اي و همه جانبه باید صورت پذیرد و این فرهنگ درعرصه ها ي سیاسی ، اقتصادي ، اداري نیز ساري و
جاري گردد .
4. نقش سازنده رسانه ها و مطبوعات : رسانه هاي گروهی به ویژه رسانه هاي ملی می توانند با انتقال پیام هاي
سازنده ، زمینه مشارکت و دلگرمی زنان را در سر نوشت کشور و توسعه جانبه فراهم آورند . ارائه چهره هاي
مثبت از زنان ، معرفی چهره هاي بر جسته توانمند ، شایسته و دانشمند زنان کشورو پرهیز از ارائه چهره هاي
سنتی و ابزاري از زنان می تواند اقداماتی براي تشویق زنان به ایفاي نقش در پیشرفت کشورباشد.
فصل سوم
نتیجه گیري :
از آنچه بیان شد می توان نتیجه گرفت از آنجایی که دین مبین اسلام برترین و کاملترین دین است و براي همهي
ابعاد زندگی بشر برنامه دارد، لذا این شریعت جاوید الهی نه تنها منعی برحضور زنان ننهاده است، بلکه خود مشوق
حضور موثر آنان در عرصه ها و مسئولیتهاي اجتماعی با حفظ اصول اخلاقی و روح بخشیدن به حیات اجتماع
بوده است ارتقاي بینش هاو منش ها ،برخورداري از حیات طیبه ،حفظ کرامت انسانی ،آزاد ي فردي و اجتماعی
،عدم تحمل ظلم ،رشد استعداد هاي بالقوه ،کسب علم و دانش و ساختن دنیاي مطلوب ازآرمان هاي زن و مرد
است . اما برخورداري زن از احسا س قوي تر ،اورا محور اصلی تاطف عاطفی جامعه نموده است تا از بروز خشونت
ها و تجاوز ها که مانع بقاي انسانها ست جلوگیري شود به همین دلیل زن در اسلام جایگاه خاصی دارد .اما جامعه
امروز ما نیاز به زنان آگاه و فعال دارد که واقعا روشنفکر وبا ایمان باشند نه به عنوان یک محکوم پرده نشین و
خرا فه پرست و نه به عنوان روشنفکر غرب نما، بلکه به صورت یک نیروي مولد کار از پاي اجاق آشپز خانه تا
پهناي پر هیاهوي اجتماع ، یعنی زاینده و فزاینده کار و تولید نه تنها مصرف کننده وبی کاره داراي نقش حساس
و پر اهمیت یک انسان به عنوان نیمی از پیکر یک اجتماع .
زن باید در جامعه امروز که رو به رشد است و تکامل دارد ودر آ ستانه تحولات پر شور انقلابی ودوران با سازي
است ، شخصیت وجودي خود را همان گونه که اسلام گفته است نمودار کند.
بدیهی است جامعه آرمانی به صورت تصادفی شکل نمی گیرد ، آسیب ها ومعضلات نیز خود بخود از بین نمی
روند بلکه تلاش ها و مجاهدت دو لتمردان و نخبگان و هشیاریآحاد جامعه می تواند زمینه ساز چنین جامعه اي
باشد که رفتار الگوها ي جامعه اسلامی در هر زمان موید این مطلب است و اگر در مقاطع مختلف تاریخ زنان در
لایه هاي اختفاء و اختناق مخفی بوده اند و یا وسیله ي بی وبند وباري و مورد سوء استفاده هاي مردان قرار
گرفته اند نتیجهي دوري از مبانی و یا عمل نکردن به دستورات و آموزه هاي دین مبین اسلام بوده است.
پیشنهادات :
گسترش و تعمیق ارزش هاي اصیل اسلامی در خانواده براي تربیت نسل سالم، با ایمان، مسئول و مؤثر در رشد
خود، خانواده و جامعه، ایمن سازي خانواده از آسیب و بحران هاي اجتماعی و حمایت از خانواده هاي آس ی بدی ده،
توسعه آگاهیهاي جامعه و اعضاي خانواده نسبت به اهمیت، کارکردها و تأثیر آن بر بنیانهاي شخصیت فرزندان و
توسعه انسانی جوامع به عنوان عامل مهم انتقال فرهنگ و ارزشها،ارتقاي امنیت و تأمین نیازهاي مادي، معنو ي و
مصونیت بخشی خانواده در ابعاد فرهنگی، روانی، اقتصادي و اجتماعی،تقویت شخصیت و جایگاه واقعی زن و مرد
به عنوان پدر، مادر و همسر و توجه به نقش اساسی آنها در توسعه انسانی و تربیت نسل بالنده در خانواده ،توسعه
آگاهی زنان و اعضاي خانواده در خصوص ایجاد الگوي صحیح اقتصادي و تنظیم درآمدها و هزینه ها ي خانواده و
تأثیر آن بر اقتصاد کشور، معرفی و ارائه الگو از زنان و مردان موفق جامعه، با لحاظ موفقیت آنها در نقش مادر ي،
پدري و همسري، تکریم و بزرگداشت خانواده از طریق تخصیص ایامی از سال به خانواده و معرف ی خانواده ها ي
نمونه، هدایت زنان در پذیرفتن نقش هاي اجتماعی هماهنگ با نقش مادر ي و همسر ي به منظور ارج گذار ي و
کارآمدسازي فعالی تهاي خانوادگی،وظایف مهمی است که مسوولان باید بر آن همت گمارند.
همچنین ترسیم کارکردهاي زیستی، تربیتی، روانی و عاطفی خانواده به عنوان مهمتر ین بستر رشد فرهنگ ی
جامعه از طریق رسانه ها و کتب درسی، بازنمایی روحیه همکاري و وفاداري متقابل زن و مرد در زندگی مشترك و
بحران هاي خانوادگی و پرهیز از ترویج روحیه مردستیزي و یا زن ستیزي در برنامه ها ، بازنما یی ضرورت توجه
والدین نسبت به تخصیص زمان کافی جهت تربیت فرزندان و تأمین نیازها ي عاطف ی آنان و بیان پ یامدها ي
بیتوجهی به این امر ، آگاهی بخشی زنان در خصوص تأث یر تغذی ه مناسب، ورزش و رعا ی ت بهداشت و تأم ین
سلامت جسمی و نشاط روحی و برنامه ریزي دولت جهت تأمین آنها، ایجاد روحی ه پس انداز و آ ینده نگر ي در
خانواده بر محور قناعت و ایجاد مراکز مناسب جهت انجام فعالی تهاي تولی دي و خود اشتغال ی در کنار وظائف
خانه داري جهت کمک به اقتصاد خانواده تواناسازي اعضاي خانواده از طریق کسب مهارت ها ي لازم، به منظو ر
تأمین نیازهاي اساسی خانواده از طریق نظام آموزش رسمی و فرهنگ عمومی؛ فرهنگسازي و آموزش درخصوص
گسترش فرهنگ عفاف و پايبندیهاي اخلاقی به منظور تحکیم بنیان خانواده و جلوگیري از بروز ناهنجار يها ي
اجتماعی؛ پیشگیري از مفاسد اخلاقی و اجتماعی و مبارزه قانونی با عوامل اصلی مفسده انگیز به منظور حفظ کیان
خانواده؛ ایجاد و توسعه مراکز امداد و ارشاد در کنار دادگاه هاي خانواده و تقویت آنها و از وظایف مهمی است که
اجرا و نظارت آن در جامعه توسط مسوولان نهاد مقدس خانواده را در مسیر تعالی و ترقی به پیش خواهد برد.
این فقط گوشه اي از وظایف و کارهاي مسوولان و دست اندرکاران امور اجتماعی است که البته مشارکت فرد فرد
افراد جامعه و همه خانواده ها را طلب می کند تا خانواده هایی سالم و روبه ترقی داشته باشیم .
منابع :
1) قرآن کریم
2)احمدنیا ، شیرین ، نقش چندگانه زنان در جامعه ، ماهنامه تربیت ، ضمیمه سیاسی ، وزرارت آموزش و پرورش ، 1381
3)آلن بیرو ،فرهنگ علوم اجتماعی ،ترجمه ي باقر ساروخانی ،کیهان ، تهران ، 1366
4)پیران شال ،نگرش بر حقوق زن از دیدگاه خاتم الانبیاء حضرت مصطفی (ص) ، مجموعه مقالات هما یش منطقه اي
زن ، دانش ، سلامت ، رشت ، 1386
5)ثقه الاسلام کلینی ،ا صول کافی ،ترجمه محمد با قر کمره اي ،ا سوه ، تهران ، 1375
6) جعفري،محمد تقی ،نهج البلاغه ،ج 11 ، نشر اسلامی ، تهرا ن ، 1384
7) چکیده مقالات همایش نقش زنان در توسعه پایدار ،معاونت آموزش وپرورش عمومی ، تهران ، 1383
8)رجبی ، عباسی ، حجاب ونقش آن در سلامت ، مؤ سسه امام خمینی (ره) ، قم ، 1385
9)زن وانقلاب اسلامی ، جمعیت زنان جمهوري اسلامی ایران ،اسفند ما ه 1367
10 ) شریعتی ، علی ، فا طمه فا طمه ا ست ،تهران ، 1375
11 ) شریعتی ، علی ، انتظار عصر حاضر از زن مسلمان ، ارشاد ، تهران ، 1378
12 ) طهما سبی ، احمد ، گلبر گ خا طره ها ، تهران ، 1382
13 ) طبرسی ، فضل بن حسن ، مجمع البیان فی تفسیر القرآن ، ج 9 ، انتشارات – دار الاحیا ء التراث العربی ، 1379 ق .
14 ) عبدالسلا م کریمی ، زن از دیدگا ه قر آن ، 1387
1387 ، 15 ) علامه علی بن عیسی اریلی ، کشف الغمه ، ج 2
16 ) قاضی ، فا طمه ، زن صدف آفرینش ، تهران ، 1386
، 17 ) قا ضی نورالله شوشتري ، احقاق حق ، ج 3
18 ) قزوینی ، کا ظم ، فا طمه زهرا (س) از ولادت تا شهادت ، تر جمه علی کرمی ، تهران ، 1377
19 ) لقمانی ، احمد ، الگو هاي ناب در نگاه دخت آفتاب ، بهشت بینش ، قم ، 1380
20 ) مطهري ، مرتضی ، نظا م حقوق زن در اسلام ، صدرا ، تهران ، 1375
21 ) مطهري ، مرتضی ، مساله ي حجا ب ، صدرا ، تهران ، 1368
22 ) مطهري ، مرتضی ، حماسه حسینی ، تهران ، 1368
23 ) معین اسلام ، مریم ، زنا ن و برنا مه تربیتی اسلام ، بین الاحز ان ، قم ، 1383
24 )منصوري لاریجا نی ، اسما عیل ، ، حقو ق زن با نگرش در سیره ي زهرا(س)، 1376
مجلات
25 ) پیام زن 156 ، ویژ ه نا مه زن در جمهوري اسلامی ایران ،دفتر دوم ، سال سیزدهم
26 ) پیام زن 157 ، ویژنا مه زن در جمهوري اسلامی ایران ، دفتر سوم ، سال چهاردهم
26 ) پیام زن 157 ، ویژنا مه زن در جمهوري اسلامی ایران ، دفتر سوم ، سال چهاردهم
سا یت www.yasenabi8.bloofa.com
وزارت آموزش وپرورش
اداره کل آموزش وپرورش اصفهان
مدیریت آموزش وپرورش کاشان
فراخوان کنگره بین المللی فاطمه شناسی
عنوان :
عفاف زنان درخانواده و اجتماع
ازدیدگاه حضرت زهرا(س)
پژوهشگر
مرضیه اوبائی
بھار ١٣٩١

آخرین بروز رسانی در دوشنبه, 26 تیر 1391 ساعت 13:30
 
برای نوشتن نظر خود باید در سایت عضو باشید
 
 

هیات هفتگی ساجدین

بنر روز

دانشمندان اسلامی

حاضرین در سایت

ما 8 مهمان آنلاین داریم

حدیث روز

آمار سایت

اعضا : 3108
محتوا : 1164
لینک وب ها : 8
بازدیدکنندگان : 851849

اوقات شرعی


 

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به موسسه امام مبین می باشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

Design by : ehsan| گروه طراحی و تبلیاتی باغ بهشت | Tel:09139656885 | Copyright © 2009-2010