امروز پنج شنبه, 03 خرداد 1397 - Thu 05 24 2018

https://telegram.me/emamemobin

منو

تفسیر و علوم قرآنی

جایگاه اجتماعی زن در پرتو نور فاطمی بررسی فعالیتهای اجتماعی حضرت زهرا (سلام الله علیها)

  • نوشته شده توسط modir
  • دسته: عفاف و حجاب
  • بازدید: 1737

مریم غزالی

مینا غزالی

چکیده

حضرت فاطمه بعنوان یگانه بانوی معصوم ودختر بانوی اول جامعه اسلامی دارای جایگاهی ممتاز در عرصه تاریخ صدر اسلام است و نقشی بی بدیل در ارایه الگوی عملی و دیدگاه اساسی اسلام نسبت به زنان بویژه  زن مسلمان  دارد. از طرف دیگر زندگی ایشان گره خورده با حوادث و جریانات تاریخ  صدر اسلام است که با بررسی فعالیتهای ایشان می توان نقشهای اجتماعی زنان امروز را در جامعه اسلامی ترسیم نمود. این مقاله با  بررسی جایگاه اجتماعی زن در پرتو نور فاطمی و فعالیتهای اجتماعی حضرت زهرا(س) به ویژگی های فعالیتهای  آن حضرت پرداخته است . باشد که راهگشای ما در این زمینه باشد.

کلمات کلیدی: ویژگی های فعالیتهای اجتماعی حضرت زهرا ،

مقدمه:

حضرت فاطمه بعنوان یگانه بانوی معصوم، جایگاهی ممتاز در عرصه تاریخ صدر اسلام است و نقشی بی بدیل در ارایه الگوی عملی و دیدگاه اساسی اسلام نسبت به زنان بویژه  زن مسلمان  دارد. از طرف دیگر زندگی ایشان گره خورده با حوادث و جریانات تاریخ  صدر اسلام است که با بررسی فعالیتهای ایشان می توان نقشهای اجتماعی زنان امروز را در جامعه اسلامی تعریفی دوباره نمود والگویی مناسب را ترسیم نمود.

دختر پيامبر اكرم(ص) سيماى پرفروغ ايمان، نمونه روشن تقوا و اسوه تما م عيار زن مسلمان است. اگر فاطمه(س) براى زن معاصر امروز بهترين الگو است براي آن است كه مكتب فاطمه(س) مجموعه اى ازفضايل انسانى و شجره اى طیبه از نيك زيستن است كه تکیه آن بر پيامبر(ص) است و فرزندانش، ثمرات این درخت تناورند .حضرت فاطمه (س) الگوي كامل يك زن مسلمان است .حضرت فاطمه (س) به عنوان الگوي كامل يك زن مسلمان در كنار حضرت محمد (ص) نقش برجسته اي در تاريخ اسلام داشته و نمادي براي تمام زنان مسلمان به شمار مي رود.

حضرت زهرا(س) سرور زنان عالم است ، بشريت وامدار آن بانوي بزرگوار است،حضرت فاطمه زهرا(س) سرور زنان عالم و دخت گرامي پيامبر اسلام(س) بنا به نقل مشهور دانشمندان شيعه ، در بيستم جمادي الثاني سال پنجم هجرت و به نقل اكثر تاريخ نگاران و محدثان اهل سنت پنج سال پيش از بعثت رسول گرامي اسلام پاي به عرصه وجود گذاشت و فاطمه نام گرفت .

زهرا، بتول، طاهره، ام ابيها، ام الائمه، عذرا، زكيه، راضيه، مرضيه، محدثه، صديقه و مريم كبري سايرالقاب و اسامي آن حضرت است كه به خوبي كمالات روحي، اخلاقي و معنوي آن حضرت را بيان ميكند .

حضرت فاطمه (س) تحت تربيت پدر و مادري قرار گرفت كه هر كدام نمونه هاي بارزي از ارزشهاي والاي انساني و الهي بودند.

شخصيت زهرای اطهر، در ابعاد سیاسی و اجتماعی و جهادی ، شخصیت ممتاز و برجسته ای است؛ به طوری كه همه زنان مبارز و انقلابی و برجسته و سیاسی عالم می توانند از زندگی كوتاه و پرمغز او درس بگیرند.

زنی كه در بیت انقلاب متولد شد و تمام دوران كودكی را در آغوش پدری گذراند كه مشغول یك مبارزه عظیم جهانی بود. وی در دورا ن كودكی ، سختیهای مبارزه دوران مكه را چشید، به شعب ابی طالب برده شد، گرسنگی و سختی و رعب و انواع شدتهای دوران مبارزه مكه را لمس و بعد كه به مدینه هجرت كرد، همسر مردی شد كه تمام زندگی اش جهاد فی سبیل الله بود و در تمام قریب به یازده  سال  زندگی مشترك فاطمه زهرا(س) و امیرالمؤمنین(ع)، هیچگاه نبود که شوهرش، كمر به جهاد فی سبیل الله نبسته و به میدان جنگ نرفته باشد و این زن بزرگ و فداكار، همسری شایسته یك مرد مجاهد و یك سرباز و سردار دائمی میدان جنگ را نكرده باشد .

زندگی فاطمه زهرا( س)، اگر چه كوتاه بود و حدود بیست سال بیشتر طول نكشید، اما این زندگی ، ازجهت اجتماعی شامل فعالیتهایی از جمله جهاد، مبارز ه ، تلا ش، كار ، صبرو پایداری ، درس ، فراگیری و آموزش، سخنرانی و دفا ع از نبوت و امامت و نظام اسلامی ، دریای پهناوری از تلاش و مبارزه و كار و در نهایت هم شهادت است.

زن نمونه اسلام حضرت فاطمه زهرا (س) است، بانويي كه در صحنه هاي مختلف اجتماعي حضوري فعال دارد از جمله حمايت از پدر بزرگوارش، ياور و غمخوار همسر مجاهدش، پرورش فرزندان بزرگوارش و بالاخره به عنوان يك زن مسلمان آگاه، در دفاع از حريم ولايت به شهادت مي رسد و با وصيت تاريخي خود مبني بر مخفي بودن قبرش، به همگان اعلام مي كند كه او زن مبارزي است كه همه هستي اش را در راه خدا داده است.

 با تاسی به حضرت فاطمه زهرا (س) مي توان احساسات زنانه را با آگاهي هاي حماسي پيوند زد و از محيط خانه منشا تحولات اجتماعي شد.

يعني مي توان اوج اقتدار زنانه را در همسرداري، تربيت فرزند، خانه داري، توجه به علم، فعالیتهای اجتماعی ، رفتار عفيفانه ، حمايت از جهادگران و حضور موثر در مهم ترين       عر صه هاي سياست و اجتماع تعريف نمود.

اولین زمینه تبلور حضور اجتماعی زن  را می توان در سنت شکنی پیامبر و تجلیل قر آن  از جایگاه زن در مقام کوثر دانست.

فاطمه کوثر همیشه جاری

ولادت وپرورش دختر پيغمبر در زماني بود كه ملت عرب هنوز روي جنس زن و داشتن دختر چندان حساب نمي كردند. حضرت فاطمه به گواهي تاريخ از همان دوره طفوليت تا آخرين لحظه حيات پيامبر در حساس ترين موقعيت ها، بزرگ ترين پشتوانه روحي پيامبر بود. در سخت ترين و سهمگين ترين شرايط بحراني به ياري پدر مي شتافت و مهربان تر از هزار مادر به تيمار روح پدر مي پرداخت و بار سنگين غصه ها را از دوش او برمي داشت[1]. او کوثری بود که لباس عزت بر قامت زنان مسلمان  پوشاند و ابراهیم بت شکنی بود که بت ذلت زنان را شکست ؛بوسه پیامبر بر دستان فاطمه مدال افتخار زنان مسلمان و خط بطلان تفکر پوسیده گناه زن بودن است.

برخورد پيامبر اكرم(ص) با حضرت زهرا(س) در عصر جاهليت نماد برخورد با زن بوده است . در دوران جاهليت كه براي زنان كمترين احترامي قائل نمي شدند حضرت محمد(ص) به حضرت فاطمه(س) بسيار تشخص داده و بسيار ارج و قرب مي نهاد.

 این مجال اندک نمی تواند به بازگویی جنبه های گوناگون شخصیت فردی و اجتماعی  این بانوی گرامی در همسرداري، تربيت فرزند، خانه داري، ، رفتار عفيفانه ، شرکت در جهاد وحمايت از جهادگران ، ،صبر و شکیبایی، ساده زیستی ، قناعت و....  بپردازد اما در بضاعت خود به نکاتی  از خصایص و یژگی های این بانوی گرامی در فعالیتهای اجتماعی اشاره می نماید.

خصایص و یژگی های این بانوی گرامی در فعالیتهای اجتماعی

حضرت فاطمه(س) تنها زن معصوم اسلام است، كه عصمت او ريشه قرآني و حديثي داشته است. فاطمه زهراء(س) همان طوري كه در ابعاد مختلف علمي،عبادي، پرورشي و ساير فضائل انساني و سجاياي اخلاقي پيشگام بود در مسائل سياسي و اجتماعي نيز يك انسان ممتاز و فعال به شمار مي آمد.

از نظر اسلام زنان نقشی حساس در بناي جامعه اسلامی دارند و اسلام زن را تا حدي ارتقا میدهد که بتواند مقام انسانی خود را در جامعه بازیابد و متناسب با چنین رشدي، زن میتواند در ساختمان حکومت اسلامی مسئولیتهایی به عهده بگیر د[2] .( به نقل از تبیان)

دین مبین اسلام كه دين عقل و حكمت است. زن را در صف عبوديت و علم، دوش به دوش مرد قرار داده است و زن را براي همفكري و تربيت صحيح ديني و تقويت بنياد خانواده تربيت مي نمايد[3]. از سوی دیگر زنان نيمي از پيكره اجتماع اند، در صورتي كه از ظرفيت وتوانايي هاي اين مجموعه عظيم انساني به گونه اي متناسب و بهينه استفاده شود، باعث ترقي جامعه مي گردد، و اگر اين نيروي بزرگ درست هدايت نگردد، و به حقوق و وظايف آنان توجه نشود. عامل بازدارنده به شمار مي رود.

 

حقوق اجتماعی ز نان  در جامعه با نگاهی به توسعه اجتماعي و شاخص‌هاي آن
"توسعه اجتماعي از مفاهيمي است كه با چگونگي و شيوه‌ي زندگي افراد يك جامعه پيوندي تنگاتنگ دارد و در ابعاد عيني بيشتر ناظر بر بالا بردن سطح زندگي عمومي از طريق ايجاد شرايط مطلوب و بهينه در زمينه‌هاي فقرزدايي، تغذيه، بهداشت، مسكن، اشتغال، آموزش و چگونگي گذران اوقات فراغت مي‌باشد. بر اين مبناست كه گفته شده: «منظور از توسعه اجتماعي اشكال متفاوت كنش متقابلي است كه در يك جامعه‌ي خاص همراه با توسعه‌ي تمدن رخ مي‌دهد. توسعه‌ي اجتماعي و توسعه‌ي فرهنگي جنبه‌هاي مكمل و پيوسته‌ي يك پديده‌اند و هر دو نوع الزاما به ايجاد وجوه تمايز فزاينده‌ي جامعه منجر مي‌شود.» پس توسعه اجتماعي در پي ايجاد بهبود در وضعيت اجتماعي افراد يك جامعه است كه براي تحقق چنين بهبودي در پي تغيير در الگوهاي دست و پاگير و زايد رفتاري، شناختن و روي آوردن به يك نگرش، آرمان و اعتقاد مطلوب تري است كه بتواند پاسخگوي مشكلات اجتماعي باشد. ملاحظه مي‌شود كه توسعه اجتماعي در قياس با مفاهيمي مانند توسعه اقتصادي و رشد اقتصادي حوزه‌ي وسيع‌تري را در بر مي‌گيرد[4]

در مجموع مي‌توان چند شاخص مهم را براي ارزيابي توسعه اجتماعي نام برد:
۱)عدالت اجتماعي
۲) وحدت و انسجام اجتماعي
۳) كيفيت زندگي
۴) كيفيت افراد و ظرفيت‌هاي انساني[5]

که در چارچوب حقوق زیر قابل بررسی است:

حق برخورداری از فرصتهای برابر آموزشی

يكي از مؤثرترين راه هاي تحقق عدالت اجتماعي تأمين فرصت هاي يكسان براي دسترسي عموم افراد جامعه به آموزش و پرورش است و همة آحاد انساني حق دارند از آموزش و پرورش يكسان برخوردار گردند . در جهان كنوني يكي از شاخص هاي پيشرفت اجتماعي، آموزش و پرورش و چگونگي بهره مندي از آن مي باشد. بر همين مبنا كشورها به خصوص كشورهاي در حال توسعه در صدد ايجاد فرصت هاي برابر دسترسي همگان به برابري به مهيا سازي فرصت هاي برابر، متناسب با نيازه اي ويژة هر فرد اشاره دارد .

زيرا افراد در دانش، مهار ت، توانايي، انواع يادگيري و پيشينة فرهنگي و نيازهاي هم متفاوتند اما در بعد خرد برابري فرصت ها وعدالت آموزشي ابزار و سازوكاري است كه موجب شكوفا شدن انديشه هاي خلاق شده وامكان پرورش قابليت را براي همه به طور مساوي تأمين مي كند . فرصت مساوي به موقعيتي اطلاق مي شود كه در آن حتي افرادي كه از پايگاه ثروت و يا عضويت در گروه هايي كه از امكانات و امتيازات ويژه برخودار نيستند، امكان تحرك اجتماعي از طريق  آموزش و تحصيل را دارا باشند.

برابري فرصت ها و عدالت آموزشي را مي توان ا به عنوان هدف يا به عنوان وسيله اي در جهت تحقق هدف بلند مدت برابري اجتماعي مورد توجه قرار داد . مفهوم بر ابري فرصت هاي آموزشي مفهومي است نسبي كه به تبع شرايط اجتماعي، اقتصادي، سياسي، فرهنگي جامعه در حال تغيير است و تاكنون سه شكل مشخص به خوداقتصادي، سياسي، فرهنگي جامعه در حال تغيير است و تاكنون سه شكل مشخص به خود

گرفته است : برابري فرصت هاي آموزشي به معني درونداد مساوي، برابري فرصت هاي آموزشي به معني فرآيند مساوي و برابري فرصت هاي آموزشي به معني برونداد هنگامي كه از نابرابري يا برابري فرصت صحبت مي شود : منظور نابرابري فرصت بين دختران و پسران در برخورداري از آموزش، نابرابري بين اقليت هاي مذهبي يا نابرابري در دسترسي به امكانات آموزشي در بين مناطق مختلف كشور است.

 برخورداری از بهداشت و سلامت

در حقيقت دست رسي مطلوب به خدمات بهداشتي و درماني براي همة افراد، يعني فراهم كردن خدمات درست،در زمان درست و در مكان درست . لذا از آن جايي كه شرايط افراد بر توانايي برخورداري از خدمات بهداشتي درماني تأثير مي گذارد بايد ترتيبي اتخاذ گردد تا كلية سياست هاي عدالت محور در دستيابي به خدمات نقش مثبتي دارد.از آن جايي كه سلامت روح و جسم انسان ها به عنوان يكي از معيارهاي مهم توسعه يافتگي كشورها و مناطق محسوب مي شود، ميزان برخورداري يا دسترسي به اين خدمات و توزيع بهينة آن ها در سطح كشور و منطقه از ارزش و اهميت زيادي برخوردار است .بهبود وضعيت سلامتي يكي از معيارهاي مهم توسعه اجتماعي است و گسترش تسهيلات بهداشتي به ويژه مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه زمينه ساز رشد قابل ملاحظه اميد به زندگي مي‌گردد. به لحاظ بهداشتي زنان آسيب پذيرتر از مردان هستند و لذا بر اساس تعهدات بين‌المللي افزايش دسترسي زنان به اطلاعات مراقبت‌ها و خدمات بهداشتي و درماني با كيفيت مناسب و متناسب با توانايي مالي آنها در طول عمرشان همواره مورد تاكيد قرار گرفته است .
بسيار مشخص و واضح است كه زنان بيش از مردان از كمبود بهداشت در عذاب هستند و به واسطه‌ي عدم دسترسي به منابع اقتصادي و اجتماعي كه مردان در اختيار دارند، كمتر در مورد اين مسائل آگاهي پيدا كرده و بهداشت خود را رعايت مي‌كنند، نظام سلسله‌واري كه بين مراقبت از خود، اشتغال، شركت در فعاليت‌هاي اجتماعي و ... وجود دارد در اينجا نيز به چشم مي‌خورد. و زماني كه بحث بهداشت اين‌گونه براي زنان رقم خورده است، چگونه مي‌توانند مشاركت گسترده‌اي در اشاعه‌و توسعه بهداشت داشته باشند.

حق برخورداری از امنیت اجتماعی

امنیت در فرهنگ فارسی به معنای آزادی ، آرامش ، فقدان ترس و عدم هجوم دیگران آمده است . ( فرهنگ معین، ج 1، ص 354) و (فرهنگ عمید، ج 1، ص 275) در فرهنگ علوم رفتاری نیز دو معنا از این واژه ارائه شده است ، یک حالتی که در آن ارضای احتیاجات و خواسته های شخصی انجام می شود و دوم احساس ارزش شخصی ، اطمینان خاطر ، اعتماد به نفس و پذیرشی که در نهایت از سوی طبقه های اجتماعی نسبت به فرد اعمال می شود(شعاری نژاد،ص:417). لذا امنیت یا احساس امنیت ممکن است برای طبقات مختلف جامعه در یک سطح حاصل نباشد و قشر خاصی از جامعه احساس امنیت کمتری نسبت به دیگران داشته باشند یا به عبارت دیگر منافع خود را بیش از دیگران در معرض خطر یا تهدید می بیننداحساس امنیت را «احساس آزادی نسبی از خطر»،.دانسته اند.و در یک طبقه بندی کلی به معنای فقدان ترس و نگرانی در ابعاد مالی، فکری و روانی شهروندان است. (بیات، 1388، ص 12) به لحاظ روش شناسی احساس امنیت سازه چند بعدی است و در ارتباط با شرایط اجتماعی و افراد مختلف به گونه های متفاوت ظهور یافته و به اشکال مختلف قابل سنجش و اندازه گیری است.بنابراین احساس امنیت با بسیاری از عناصر اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه ارتباط می یابد. تعبیر درست و نادرست افراد و تجارب آنان از شرایط اجتماعی، همواره احساس امنیت را در طیفی از احساس امنیت درست و واقعی یا کاذب و غیرواقعی قرار می دهد.امنیت اجتماعی یک فرآورده دولتی نیست و به جای نگاه به راس هرم به قاعده آن ، شهروندان معطوف است که توان ایجاد و گسترش امنیت به شکل مدنی آن را دارا هستند. در این میان بنیادهای اجتماعی و فرهنگی از متغیر های اصلی توفیق ایجاد امنیت اجتماعی و احساس امنیت می باشند.احساس امنیت اجتماعی و اقتصادی از جمله ملزومات اساسی توسعه پایدار و موزون یک جامعه بشمار می رود

حقوق انسانی زنان در خانواده
حق برخورداری از مهارتهای زندگی:

مهارت هاي زندگي به گروه بزرگي از مهارت هاي رواني ، اجتماعي و بين فردي اطلاق مي شود ومي تواند به افراد كمك كند تا تصميمات خود را با آگاهي اتخاذ نمايند، بطور موثر ارتباط برقراركنند، مهارت هاي مقابله اي و مديريت شخصي خود را گسترش دهند و زندگي سالم و بارآوري  در آخرين طبقه بندي ، از مهارت هاي زندگي ، سه طبقه ي كلي  داشته باشند

همراه با زير طبقات آن را به شرح زير ارايه كرده است:

1) ارتباط و روابط ميان فردي كه شامل مهارت هاي روابط ميان فردي، مهارت مذاكره و نه گفتن،

همدلي، مشاركت و كار گروهي و مهارت طرفداري كردن است؛

 2) مهارت تصميم گيري وتفكر انتقادي كه شامل مهارت هاي حل مشكل و تصميم گيري، مهارت تفكر انتقادي است و

3)مهارت مقابله و مديريت شخصي كه شامل مهارت هايي براي افزايش منبع كنترل، مهارتهاي مديريت احساسات و مهارت مديريت استرس است.

هدف از آموزش مهارت هاي زندگي افزايش تواناييهاي رواني ، اجتماعي و در نهايت پيشگيري از ايجاد رفتارهاي آسيب زننده و ارتقاي سطح سلامت روان است. انتظار مي رود كه هر فرد پس از دريافت آموزش مهارت هاي زندگي ، به تواناييهايي از جمله كسب خودآگاهي، عزت نفس برقراري ارتباط با ديگران، توانايي همكاري، توانايي كنار آمدن با احساسات و فشارهاي روحي توانايي ابراز آرزوها واميدها ، دست يابد.

حق شر کت در فعالیتهای اجتماعی

نظریه های توسعه ، مشارکت را یکی از شاخص های توسعه می شمارند .مشارکت عبارت است از میزان دخالت اعضای نظام در فرآیند تصمیم گیری، در حقیقت جوهر مشارکت، منافع مشترک گروه در جامعه و منافع مشترک فرد در گروه است. از دیدگاه جامعه شناسی مشارکت به معنای احساس تعلق به گروه و شرکت فعالانه و داوطلبانه در فعالیت های اجتماعی است و مشارکت در همه زمینه های زندگی اعم از سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی وجود دارد و نقطه عطف در مفهوم مشارکت در همه عرصه های فوق ارادی و داوطلبنه بود.

اما این بانوی گرامی دارای  چه ویژگیهایی می باشد؟

  1. تقوا،عفاف و حجاب و توجه به زندگی معنوی

فاطمه (س) الگويي وارسته براي آناني است كه معرفت كردگاررا طلب كنند، چگونه زيستني الهي داشته باشند و منش هاي انساني و اخلاقي را در زندگي خود متجلي سازند كه نام و يادفاطمه (س) خود به جهت تقرب به درگاه ذات اقدس احديت وسيله اي ارزشمند و با اهميت است. او كوثر زلال معرفت براي دستيابي به حقايق هستي است. فاطمه (س) گرامي ترين افراد در بين بيت رسول الله بود، وجود فاطمه (س) آكنده از ايمان بوده و هيچگاه از ياد خداوند غافل نمي گرديد، خداوند به غضب فاطمه(س) غضب مي نمايد و به رضا و خرسندي او خشنودمي گردد.

مهمترین ویژگی ایشان تقوا و عفاف ایشان است. حضرت فاطمه زهراء سلام الله عليها بسيار پاكدامن و عفيف بود

و در طول زندگي خويش، خواه در خانه پدر و يا خانه اميرالمومنين،تجسم حياء به حساب مي آمد. حيا، يك نيروي دروني و مرموزي است كه انسان را از قبائح وكارهاي نامطلوب بازمي دارد و طبق احاديث اهل بيت، اين ويژگي در طبيعت زنان بيش از مردان گذاشته شده است.[6] مثال مرد نابینا و پوشاندن روی از ایشان  نشاندهنده تفکر و روش ایشان است. مكتب فاطمه مكتب توجه به ارزش هاي الهي و انساني است كه چون ياد خداوند را در دل زنده بداري بايد كه در مرحله عمل نيزرضاي او را طلب بنمايي كه ايمان چون قرين عمل شود، سعادت انسان رقم خورد و در مسير هدايت و سلامت گام بردارد. اين سخن پيامبر (ص) است كه فرموده اند : ايمان به خدا در اعماق دل و باطن روح فاطمه آن چنان نفوذ نمود و گسترش يافته بود كه براي انجام عبادت خدا خود را از همه چيز فارغ مي گردانيد، قلب مبارك او تنها به ياد خداوند بزرگ آرامش مي يافت، روح بلند او از تمامي پليدي ها و زشتي ها پاك و طاهر بود. فاطمه (س) با عبادتي آگاهانه و مخلصانه رضاي خداوند را طلب مي نمود و چون در محراب عبادت قرار مي گرفت پرتو فروغ نور مبارك او چنان براي اهل آسمان مي درخشيد كه ستارگان زمين درخشش دارند. در تشريح نام فاطمه (س) نيز بيان شده است كه آن به معناي بريده شده از آتش است و يا دور مانده از پليدي ها كه فاطمه و شيعيان او از پليدي ها بركنار مي باشند و حضرت فاطمه (س) در كنار پدر، علم دين را آموخت، علمي كه راه صلاح و نيك دهي را بر او نمايان گرداند.

  1. 2.   .علم  و معرفت ایشان و تعلیم آن به بانوان

همان طور كه زنان در تاريخ اسلام در مبارزات و جنگ هامشاركت داشتند در كسب علم و معرفت و ابلاغ آن براي مردم وديگران سهم به سزايي داشته اند از نمونه هاي تاريخي آن، حضرت فاطمه (س) به عنوان يك مبلغه دين از توان بالايي برخودار بودند.از نظر علم جز با امام معصوم هرگز قابل مقايسه نيستند و از نظراخلاق و برخوردها بايد ايشان را با پدر بزرگوارشان مقايسه كرد. آن حضرت روش برخورد با مردم و به خصوص كساني كه در حوزه

دين و مذهب ابهاماتي داشتند از پدرشان ياد گرفته بودند. امام حسن عسگري (ع)فرمودند:

زني به خدمت فاطمه(س) شرفياب گشت و سؤالي را مطرح ساخت و جواب آن را از حضرت شنيد، سپس اجازه خواست و پرسش دوم را سؤال كرد، حضرت جواب آن را نيز داد به همين صورت ده مساله از بانوي عزيز آموخت ولي ديگر احساس شرمندگي كرد و بيش از آن نخواست حضرت فاطمه(س) را مزاحمت نمايد از اين جهت اجازه خواست رفع زحمت نموده و خانه فاطمه را ترك گويد.

حضرت احساس كرد؛ او از كثرت پرسش هاي خويش شرمگين گرديده و به اين جهت مي خواهد خانه و حضور آن حضرت را ترك كند، لذا فرمودند: شما خجالت نكشيد، من در برابر هرمسأله اي كه به تو آموزش مي دهم پاداش دارم، پاداشي خيلي مهم تعليم دادن يك مسأله ارزش و ثوابش بيش از آن و آن اين كه است كه مابين زمين تا عرش خدا را از جواهرات ارزشمند پر نمايد. اي زن! اگر كسي به كارگري مشغول گردد و بار سنگيني را به دوش گرفته و به پشت بام حمل كند و در برابر آن صد هزار دينارطلا مزد بگيرد، آيا در اين فرض، كارگر احساس خستگي مي نمايد؟! زن جواب داد: نه. فاطمه (س) فرمودند: من نيز در برابرآموزش هايي كه انجام مي دهم چنين احساسي دارم، زيرا پاداش من به مراتب بيشتر است[7]. (بابازاده، ١٣٧٦ ، ص ١)

بینش وسیع  ایشان مسئولیت سنگینی را بر دوششان قرار می دهد که مبارزه با جهل و زیاده خواهی ماجراجویان سقیفه  از آن جمله است:

  1. 3.   توجه و احاطه به مسائل سياسي و اجتماعي ،حس مسوولیت و مشارکت اجتماعی و دفاع از کیان اسلام

فاطمه زهراء(س) همان طوري كه در ابعاد مختلف علمي،عبادي، پرورشي و ساير فضائل انساني و سجاياي اخلاقي پيشگام بود در مسائل سياسي و اجتماعي نيز يك انسان ممتاز و فعال به شمار مي آمد. درخشش حضرت فاطمه (س) در دفاع از كيان اسلام و حريم ولايت و نيز حقوق شرعي خود در قالب اعتراض به تصميم برپاكنندگان شوراي سقيفه و ايراد خطبه هاي محكم و عميق در مسجد مدينه حكايت از روح بلند و جوهر مقاومت شخصيتي مي كند كه در دامن زهد و وارستگي پرورش يافته و از سختي ها نردباني براي تعالي خود ساخته است. و امروز بعد از قرن ها، هنوز اسلام از خطبه هاي پرصلابت فاطمه زهرا (س) مدد مي گيرد، واين درس بزرگي براي زندگي زن امروز است. [8]

او گرچه در شرايط عادي يك بانوي پرده نشين و دور از مردان بيگانه زندگي كرد. فاطمه زهراء(س) با سلمان، مقداد، جابربن عبدالله انصاري، اباذر،وآنان كه با علي و اولاد علي بودند،دارای ارتباط اجتماعی بود، چنانچه مريض مي شد به عيادتش مي آمدند و دراعياد و روزهاي خجسته و تولد فرزندان او براي عرض تبريك به حضورش مي رسيدند. پيامبر خدا (ص) آنان را به خانه فاطمه(س) مي فرستاد و در كنارشان به ديدار او مي شتافت و در كنار يكديگر مي نشستند و با هم صحبت مي كردند.

حضرت فاطمه (س) در زمان پيامبر اكرم (ص) همواره در صحنه هاي مختلف جهاد و مبارزه حضور فعال داشته و پس از رحلت پيامبر (ص) نيز اولين مدافع حريم رهبري و ولايت بود كه از بذل جان خود نيز دريغ نفرمود. ايشان با ايراد خطبه تاريخي و كوبنده خود در مسجد، افكار عمومي را تحت تاثير قرار داد. شيوه ديگر مبارزه او، سخن نگفتن و روي برگرداندن از غاصبان حقوق ولايت بود. مبارزه منفی را گاندی آغاز نکرد بانویی آغاز کرد که حتی موقع شهادت نیز آن را ادامه داد.حضرت زهرا در جنگهای صدر اسلام حضوری موثر داشت در کنار همسر و پدرش قرار داشت.و بعنوان پرستار یا پشتیبانی فعالیت می نمود.

از دیگر ویژگی ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ایثار و نوع دوستی
  • بخشندگی
  • صبر در مشکلات
  • بینش عمیق
  • انذار و تبشیر
  • وظیفه مداری
  • حق محوری
  • مدیریت امور
  • احترام و ادب
  • خوش خلقی و مردم داری
  • مبارزه با باطل و دفاع از حق
  • تعهد و مشارکت اجتماعی

بحث و نتیجه گیری

بدون ترديد بررسي زندگي اولياي خدا و الگو قرار دادن آنها،يكي از برترين عو امل تربيت صحيح و كسب سعادت ابدي وتحصيل شكوه زندگي است، كه باعث پاكسازي و كسب كمالات شده و مفهوم زندگي عميق، پويا و حقيقي را به انسان مي آموزد و موجب جلا و صفاي دل شده و كمك شاياني براي پيمودن مراحل تكامل و وصول به عالي ترين درجات هدايت خواهد بود. يكي ازبانوان برجسته اي كه به راستي گوهري درخشان از صدف درياي عصمت و طهارت است، حضرت فاطمه زهرا است كه مطالعه زندگي تابان او به زندگي ها نور و صفا مي بخشد و راه و شيوه رستگاري و پيروزي را مي آموزد و انسان ها را در اوج فضايي معطر ملكوتي انسانيت قرار مي دهد. اسلام با واقع نگري خاص خود مقام زن را آن گونه كه بايسته و شايسته است تبيين نموده و از حقوق آنها به طور عادلانه دفاع كرده است.مسئولیتها و وظایف انسانی و اجتماعی  زن را بیان نموده و دوبال پرواز انسانیت را تا اوج در قالب انسانهایی زمینی که در کنار ما زیستند به ما نشان داده است شاید حضرت زهرا از دیدگاهی تنها زن معصوم بشمار می رود اما او دختر خدیجه است ودختران او حضرت از جمله حضرت زینب نشان دادند که وظیفه خطیر انسانی  حتی در اسارت انجام می شود و زن منادی آزادی، حریت و دفاع از ارزشها می باشد.

کانون امن خانه با حضور زن و مرد اولین پایگاه اجتماعی انسانیت است .بکوشیم چون علی و فاطمه پاسدار خانه و اجتماع خود باشیم.

والسلام

مریم غزالی

منابع و ماخذ

قرآن كريم

 نهج البلاغه

  •  ازكيا، مصطفي. جامعه‌شناسي توسعه، چاپ چهارم، تهران: نشر كلمه، ۱۳۸۱.
  • افشار،فاطمه جامعه و زن امروز مجموعه مقالات 1383
  • بابازاده، علي اكبر، تحليل سيره فاطمه زهرا (س)، 1376 ناشر: انتشارات انصاريان قم
  • بيات بهرام تبيين جامعه شناختي احساس امنيت در بين شهروندان تهراني (با تاكيد بر نقش پرداخت رسانه اي و سرمايه اجتماعي) نامه علوم اجتماعي زمستان 1387; 16(پياپي 35):115-132.
  • پيوند، تاملي در برخي از ابعاد شخصيت حضرت زهرا (س) مهر 1378
  • پيوند، شاخص هاي وجودي حضرت زهرا (س) آبان 1376
  • تبيان، جايگاه زن در انديشه امام خميني (ره) دفتر هشتم،1374  ناشر: موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره)
  • جوادي آملي، عبدالله، زن در آئينه جلال و جمال، ناشر: مركزنشر اسراء، 1381
  • جويباري، محمود، شكوفه عصمت، 1375 ، انتشارات نبوي
  • روان شناسی رشد، علی اکبر شعاری نژاد، تهران: اطلاعات
  • فرهنگ معین، ج 1، ص 354
  • مشاركت اجتماعي زنان در جوامع انساني سایت 2010 Islamic Republic of Iran - Ministry of Interior's


[1] - اشاره به لقب ام ابیها

[2] تبیان، دفتر 8، بررسی نقش و جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، تهران: مؤسسه نشر وتنظیم آثار امام، 137

[3] - رعد: ٢٣ ، آل عمران: ٨

[4] -۱. ازكيا، مصطفي. جامعه‌شناسي توسعه، چاپ چهارم، تهران: نشر كلمه، ۱۳۸۱.

[5] سايت بنياد انديشه اسلامي

[7] -برگرفته از مطالب افشار ؛فاطمه جامعه و زن امروز مجموعه مقالات 1383

[8] -  مقالات ١٣٧٥ ، صص ٢١٨

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

مجوز استفاده از قالب مذهبی یاسین براي اين دامنه داده نشده , برای دریافت مجوز قالب بر روی لینک ، ( درخواست مجوز ) کلیک کنید