امروز شنبه, 30 تیر 1397 - Sat 07 21 2018

https://telegram.me/emamemobin

منو

تفسیر و علوم قرآنی

سبک زندگی فاطمی درتربيت فرزند

ناهید رزاقی زاده 1، فاطمه عرب زاده آرانی2

چکیده

بي ‏ترديد، سرنوشت هر انساني، ريشه در روحيات و خصلت هاي كساني دارد كه در دوران طفوليت، نزديكترين انسانها به او بودند. از طرف ديگر، در اين دوران، مادر نزديكترين فرد به انسان بوده، نقش سازنده وي در تعيين مسير فرزند، بي‏نهايت در خور توجه و امعان نظر است.

حضرت صديقه زهرا (ع) و سبک زندگی  او يکي از بزرگترين دانشگاه هاي انسان‏ سازي است که با رعايت و ملاحظه همه جنبه هاي تربيتي بالاترين و موفق ‏ترين چهره ‏هاي انساني را در خود تربيت نموده و به جامعه بشريت ارائه داده است. این دانشگاه مذکور با همکاری علی و فاطمه زهرا(س) اداره می شد و شخص اول اسلام یعنی پیغمبر(ص) رسما بر آن نظارت داشت . اصول تربیتی و برنامه آن مستقیما از جانب پروردگار نازل می گشت بهترین برنامه تربیتی اجرا شد و برجسته ترین افراد را تربیت نمود. با كمي دقت در برخورد عاطفي و منطقي حضرت زهرا (س) در مي‏ يابيم كه آن بانوي بزرگوار، در ساختن روح و شخصيت فرزندان گرامي ‏اش از ابزاري بسيار ظريف و دقيق استفاده كرده است، كه بسياري از آنها در حال حاضر، ميان روانشناسان تربيتي مورد بحث و بررسي قرار گرفته و خبرگان اين فن به نتايج مثبت آن ايمان آورده ‏اند.بي‏ شك، اين توفيق بي ‏نظير در تربيت كودكان، ناشي از شناخت عميق و صحيحي است كه اسلام در مورد انسان، ارايه داده است. بنابراين، اگر بگوييم هر مكتبي به اندازه شناخت درستي كه از انسان دارد، در نظام تربيتي خود، به توفيقاتي دست مي‏يابد، و چون دين آسماني و الهي اسلام از كاملترين و واقع ‏بينانه ‏ترين شناخت در مورد انسان برخوردار است، بيشترين توفيق را در قضيه تربيت نسل به دست آورده، سخن به گزاف نگفته ‏ايم.این مقاله با عنوان سبک زندگی فاطمی در تربیت فرزند جمع آوری وتنظیم شده وبا مطالعه کتب ومقالات وسیر روایی وقرآنی سعي کرده با تامل و به صورت استنباطي و مستقيم، مطالب را از قرآن کريم تبيين کند و لذا تنها در موارد اندک به منابع ديگر، مراجعه کرده است و این طور نتیجه گیری شد که  حضرت زهرا (س) در تربیت فرزند، نمونه بوده و براستی که مسئولیت مقام مادری را به خوبی انجام دادند و فرزندانی چون امام حسن (ع)، امام حسین و زینب (ع) و ام‌کلثوم (ع) را به جامعه تحویل دادند که هر یک از آنها نمونه‌‌ای برجسته از انسان‌هایی آگاه، شجاع، مومن، مجاهد و دارای عالیترین ارزش‌های والای انسانی بودند.در این مقاله از جمله اموری که ارکان تربیت است از جمله آنها می‌توان به دوست بودن با فرزند و محبت لازم به او و ترک خشونت و تندی، بهاء دادن به شخصیت‌ فرزند و ترک تحقیر او، توجه به نیاز‌های جسمی و روحی فرزند و تامین آن نیازها، رعایت عدالت در میان کودکان، برخورد صحیح و واقعی و صادقانه با آن‌ها، توجه به ظرافت‌های روانی کودک و حفظ آن ظرافت‌ها از آسیب‌های انحرافی، نصیحت و اندرز و آگاهی بخشی، تغذیه سالم از نظر ظاهر و باطن، توجه به حضور و غیاب فرزند و همنشینان او، ایجاد رقابت‌های سالم و سازنده برای تحریک احساسات فرزند درجهت‌گیری به سوی کمال اشاره شده که حضرت زهرا (ع) تمام این ارکان و امور دیگری را که در شکل گیری شخصیت فرزند لازم است، را با آگاهی و هوشمندی مخصوص به خود رعایت می‌کردند. ودرپایان ضمن جمع بندی این نتیجه به دست آمد که پیروی از راه و روش و سبک زندگی فاطمی ، مهم ترین نیاز بانوان امروز برای تربیت تربيت نسلي پاك و پيشرو است وبا این سبک است که  والدین می توانند  سعادت دنيا و آخرت فرزندان خود را تضمین کنند.

 

واژه‌هاي كليدي: تربیت ، فرزند ،سبک زندگی ،حضرت زهرا (س)

 

1-بیان مسئله

در زمانه ای که مِهر و عاطفه ،کمتر رنگ و بوی حقیقی دارد، در روزگاری که عشق و محبت در گستره ی خانواده و خویشاوندان کمتر نمودِ عینی و پایدار می یابد، در مقطعی که نابُردباری و ناشکیبایی در تعاملات اجتماعی و خانوادگی ، بیشتر از صبر و متانت و سعه صدر، خریدار دارد ، به راستی چه باید کرد؟! 

 آمارهای اجتماعی و فرهنگی، حاکی از وضعیت نه چندان به سامان جامعه ای است که بخش قابل توجهی از افراد آن، با مشکلات روحی وروانی و نیز فرهنگی و اجتماعی روبرو هستند. اگر در بررسی علل و عوامل بسیاری از این ناهنجاری ها کنکاش کنیم، بی درنگ به این پاسخ می رسیم که سبک زندگی مان آن گونه نیست که باید باشد و این بدان خاطر است که متاسفانه با غرق شدن در زندگی مدرن و دنیازدگی به معنای حقیقی آن، از سنت های ایرانی و اسلامی مان فاصله ای نگران کننده گرفته ایم.

از این حقیقت نیز نباید چشم پوشید که راه علاج مشکلات فردی و اجتماعی مان خاصه در محیط خانه و خانواده ، بازگشت به تعالیم ناب دینی و در یک کلمه "سبک زندگی اسلامی" است.ومی توان گفت سبک زندگی فاطمی؛ علاج گرفتاری های خانوادگی است.

در مورد اهميت سبک زندگي فاطمی و دینی بايد گفت: بدون سبک زندگي ديني نمي‌توان به اهداف دين دست يافت و انسان به رشد واقعي و به هدف خلقتش نمي‌رسد. بدون سبک زندگي ديني، جامعه نمي‌تواند مسائل ديني را به طور کامل هضم کرده و به حقايق مورد نياز خود برسد. بدون سبک زندگي ديني، تزکيه مورد نظر دين، محقق نخواهد شد. عدل و عدالت در جامعه حکمفرما نخواهد شد. رسيدن انسانها به نور و روشنايي حقيقي امکان ندارد. انسان‌ها به حيات انساني و واقعي نمي‌توانند برسند و زندگي جامعه، حيات حيواني خواهد بود نه انساني. علاوه بر اينها؛ آشفتگي و التقاط فرهنگي، يکي از مسائلي است که داشتن سبک زندگي فاطمی  را مهم و ضروري مي‌‌‌کند. همچنين داشتن سبک زندگي فاطمی ، لازمه ايمان و اعتقادات ماست و سبک زندگي ديني، يکي از بهترين دعوت کننده‌‌ها به دين است. حال مسئله اینجاست که  در مقوله سبک زندگی، اگر ما معتقدیم دارای سبک زندگی ای هستیم، که بر سبک زندگی ملل دیگر، به خصوص سبک زندگی غربیان برتری دارد، چرا از نظر پیشرفت های ظاهری از آنها عقب‌تر هستیم؟           حکایت ما حکایت آن آیه قرآن است که می فرماید: « نومن ببعض و نکفر ببعض»، و به قول حکایت های فارسی، از اینجا رانده و از آنجا مانده شده ایم. نه رومی روم بودیم و نه زنگی زنگ. علت پیدایش این مشکل این است که ترکیبی و مخلوطی شدیم از سبک زندگی غربی و سبک زندگی اسلامی ودینی. نمازهایمان اسلامی است، مسجد می رویم، خمس می دهیم و زکات می دهیم، اما عروسی هایمان اسلامی نیست، بازار و اقتصادمان اسلامی نیست. در نتیجه نه بهره سبک زندگی غربی را می بریم، چرا که مسلمانیم، و نه بهره سبک زندگی اسلامی.

از آنجا که هر کسی که می خواهد از دنیای خود به خوبی استفاده کند، و این دنیا را معبر خوبی برای آخرت خود قرار دهد، کاتالوگی، سبکی و مدلی بهتر از سبک زندگی دینی پیدا نمی کند، چرا که خالق دین و دنیا یکی است.

با سبک زندگی دینی ، می توانیم در صورت عملکرد صحیح، بهترین الگوی سبک زندگی برای اروپا و امریکا و غرب باشیم. آنهایی که اهل دقت و فهم هستند می گویند این زندگی زندگی زیباتری هست، چرا که سبک زندگی اسلامی ضمن اینکه به آسایش فکر می کند، (تاکید می کنم که سبک زندگی اسلامی به آسایش هم نظر دارد) ولی آرامش از آسایش برایش مهم تر است. برای سبک زندگی غربی، آسایش از آرامش مهم تر است. لذا بحران اصلی آنها بحران آرامش است و بحران معنویت.

ضمنا بايد به آسيب‌ مهم بحث سبک زندگي توجه داشت و آن، معرفي اين سبک توسط افراد غير متخصص است . و بعد از شناخت صحيح و حساب‌شده سبک زندگي ديني بايد آن را آموزش، ترويج و تبليغ کرد تا در جامعه به مرور، جا بيفتد و تبديل به فرهنگ عمومي شود.

 

2-اهمیت وضرورت سبک زندگی دینی

وقتی صحبت از سبک زندگی می شود برخی، قالب زندگی را در نظر می گیرند و طبیعتا زمانی که قالب زندگی را در نظر می گیرند، با خود می گویند محیط زندگی ما با محیط زندگی اهل بیت (ع) هم فاصله مکانی دارد، هم فاصله زمانی دارد و هم فاصله جغرافیایی دارد، لذا ما نمی توانیم از سبک زندگی اهل بیت (ع) پیروی کنیم. و از این طرف ادامه اشتباه در نظر و نگاه این است که میان برخی از مردم این دیدگاه وجود دارد که سبک زندگی غربیان، سبک زندگی ای است که می تواند الگو باشد، در صورتی که نگاه آنها به قالب زندگی است می گویند، غربیان از امکانات دنیوی بهترین استفاده را می برند و بهترین لذت ها و آسایش ها را هم دارند، و از آنجایی که از لحاظ شرایط زمان و مکان به ما نزدیک تر هستند،(اینکه می گوئیم از نظر مکان نزدیک هستند، با توجه به این است که با وجود پیشرفتها در عرصه ارتباطات فاصله ها نزدیک تر شده است) می توانیم سبک زندگی آنها را ببینیم، پس می رویم سراغ سبک زندگی غربی و اروپایی. این نقطه اساسی اشتباهی است که در تعریف و توضیح سبک زندگی وجود دارد. لذا مردم ما به یک بحران مبتلا می شوند که بزرگترین بحران زندگی ما این است. در این بحران مردم ضمن اینکه دین، معصومین (ع) قرآن و اهل بیت (ع) را دوست دارند، حس می کنند نمی توانند و نمی شود به سبک زندگی آنها زندگی کرد. از آن طرف این احتمال را می دهند که به سبک زندگی غربی زندگی کردند آنها را از اهل بیت دور می کند.
در صورتی که سبک زندگی فقط قالب زندگی نیست. سبک زندگی قالب و محتواست. روح و جسم زندگی است. ظاهر و باطن زندگی است برای برون رفت از این مشکل که مردم در انتخاب سبک زندگی شان دچار انحراف نشوند چه باید کرد؟

می بایست معنای سبک زندگی را درست تبیین کرد. سبک زندگی روح و جسم زندگی است. ظاهر و باطن زندگی است. سبک زندگی عبارت است از: اولا نگاه به زندگی و عالم هستی (یعنی افکار و عقاید) ثانیا احساس نسبت به زندگی که همان حب و بغض ماست نسبت به افراد نسبت به افعال و نسبت به اشیاء. ثالثا سبک زندگی یعنی برنامه ها و روش ها و رفتارهای ما. مجموعه اینها را می گوئیم سبک زندگی. نگاه، ناشی از افکار و باورهاست، و حب و بغض ها، ناشی از احساسات و علاقه ها ست، و برنامه ها و روشها و رفتارهای زندگی. اگر این را به عنوان تعریف سبک زندگی در نظر بگیریم، در این صورت امام زمان (عج) به‌روز ترین بشر می باشند. عمر مبارک شان حدود 1200 سال است، یعنی از زمان معصومین بوده اند تا به امروز، همه تحولات را دیده اند، همه پیشرفت ها را دیده اند، ولی همین شخصیت والا مقام که به‌روز ترین و عالم ترین افراد بشر است، حرف روزشان این است که «وَ لِی فی رسول الله اسوه حسن» الگوی من مهدی که هم به روزترین انسان هستم، و هم منجی عالم بشریت هستم که قرار است دنیا را به اذن الهی نجات بدهم، رسول الله است، الگوی من مادرم فاطمه زهراست. از آن طرف در آیات قرآن است که لکم فی رسول الله اسوه حسنه.

خدایی که خالق دیروز و امروز و فرداست، و یعنی هنوز پیشرفتهایی که نیامده است را خبر دارد، با این حال می فرماید الگوی سبک زندگی شما باید پیغمبران و به ویژه پیغمبر خاتم باشد. خدا می فرماید باید الگوی زندگی شما قرآن و عترت باشد. معلوم می شود خدای تبارک تعالی، نیز معنایی که از سبک زندگی در نظر گرفته است، معنای پروردگار عالمیان از تعریف سبک زندگی، معنای قالبی سبک زندگی نیست، چرا که اهل بیت در بحث قالب زندگی ما را مامور کرده اند که فرزند زمان خود باشیم، نگرانی در میان مردم است با این تذکر اهل بیت که فرزند زمان خود باشید بر طرف می شود.

 

3-هدف اصلی

سبک زندگی فاطمی در تربیت فرزند لازمه تربیت نمونه‌‌ای برجسته از انسان‌هایی آگاه، شجاع، مومن، مجاهد و دارای عالیترین ارزش‌های والای انسانی است.

 

 4-مقدمه

اولين مكان مقدسي كه انسان در بدو تولد در آن پرورش روحي و جسمي مي يابد، محيط خانه و خانواده است و بي گمان سرنوشت هر انساني ريشه در روحيات و خصلتهاي كساني دارد كه در دوران طفوليت و خردسالي، نزديكترين انسانها به او بوده اند. رفتار پدر و مادر هر گونه كه باشد، براي كودكان كه از هر نوع رشد عقلي بي بهره اند، الگويي مؤثر خواهد بود تا بتوانند نيكي ها و پليدي ها را بشناسند. از اين رو، نقش سازنده پدر ومادر و بويژه مادر،در تعيين سرنوشت فرزندان، بسيار در خور توجه است، دامن پدر و مادر محيط مناسبي جهت پرورش بذر سعادت و يا شقاوت در دل فرزندان است، زيرا كودكان با علاقه و پيوندي كه با اولياي خود دارند، آنها را نمونه و سرمشق خود قرار مي دهند و مي كوشند رفتارشان را با افعال آنها انطباق دهند. اسلام، شخصيت آينده كودك را مرهون تربيت و پرورش و مراقبت پدر و مادر مي داند. (رشيدپور،1370، ص8)

پيامبر اعظم (ص) مي فرمايند: فرزندان خود را تربيت كنيد، چه در برابر آنان مسؤوليت بزرگي داريد. (نيلي پور، 1387، ص122)

ائمه (ع) با ظرافت، حساسيت و دقت نظر، مسايل تربيتي فرزندان به ويژه پرورش روح و شخصيت آنها را پي مي گرفتند بي شك توفيق بي مانندي كه اين بزرگواران و به ويژه حضرت زهرا (س) به عنوان الگوي مادر مسلمان، در تربيت كودكان داشتند، ناشي از معرفت عميق و صحيح ايشان از دستوراتي بود كه اسلام درباره انسان ارايه كرده و سبک تربيتي و روش اخلاقي حضرت فاطمه (س) بهترين سبک و تجربه براي ساختن نسلي پاك و سعادتمند است. از اين ‏رو، جا دارد كه پيروان و ارادتمندان مكتب اسلام با به كار بستن سبک زندگی و ظرايف تربيتي آن حضرت در رشد و تربيت نسلي پاك و پيشرو همت نموده، سعادت دنيا و آخرت فرزندان خود را بيمه كنند.

براین اساس در این مقاله با استفاده از مطالعه مقالات وکتابهای مختلف به بررسی این برترین الگوی تربیتی وسبک زندگی  فاطمی در تربیت فرزندان پرداخته شده است.

 

5- حضرت فاطمه (س) اسوه ی زنان عالم

شخصیت بر جسته ای که در بین زنان همانند مهتاب هستی روشنای عالم تابی از خود نشان داد و در کتاب وجود او تمام حقیقت انسان و تمام حقیقت زن و در یک کلام تمام نسخه انسانیت به خوبی مشاهده می شود، به گونه ای که فضایل او همتراز صفات بی نهایت پیامبر بود و افتخار خاندان وحی شمرده شده است ؛حضرت زهرا (س) است. الگوی شایسته ای که امام راحل در سخن عصمت اسای خود فرمود:«حضرت فاطمه(س) زنی بود که اگر مرد بود نبی بود،زنی که اگر مرد بود به جای رسول الله بود.»و چون درباره ی معرفی نمونه ای کامل از انسان در جهان هستی ،سخن به میان می آید با احترام خاصی می فرماید:همه باید به او (فاطمه(س))اقتدا کنید و کنیم، همه باید دستورمان را از اسلام به وسیله او و فرزندان او بگیریم و همان طوری که او بوده است باشید. انسانی است به تمام معنا انسان ،زنی است به تمام معنا زن.(لقمانی، ص16 ،1385)

فاطمه (س) ضمن اصالت بخشیدن به نقش همسری و مادری انجام کامل رسالت خود و فراهم نمودن زمینه و بستر مناسب برای رشد و تعالی همسر و فرزندان و اقناع میل عاطفی آنان و تبدیل خانه به کانونی مملو از عشق و محبت و عطوفت، در مواقع مقتضی نیز در فعالیت های اجتماعی، حضور فعال و موثری داشته که تاریخ حکایت گر آن است ولی او اصل را خانه و خانواده می دانست و همین اهتمام بود که موجب شد وقتی پیامبر (ص) از امیر مومنان سوال کردند که علی جان، همسر خود فاطمه را چگونه یافتی؟ فرمودند: «فاطمه بهترین یاور من در اطاعت الهی است». یعنی فاطمه به عنوان یک همسر به گونه ای ایفای نقش می کند که یاریگر همسر خود امیر المومنین در اطاعت الهی می شود و این گونه مسیر اطاعت را برای شوهر هموار می سازد و خود نیز به واسطه عمل به این رسالت رستگار می گردد. آن حضرت توانست درخانه محقر و کوچک خود فرزندانی چون حسن و حسین و زینب و ام کلثوم را تربیت نماید که هر کدام در عرصه حیات خود، تاریخ ساز و تحول آفرین بودند این بانوی نمونه اسلام توانست فضایی شاد و باصفا را برای همسر خود فراهم نماید که حضرت علی (ع) درخصوص تاثیر این فضا فرمودند:«هر وقت به منزل می آمدم و چشمم به فاطمه می افتاد، غم عالم را فراموش می کردم»(معین الاسلام وغلامی ،1388،ص125)

 

6-سبک زندگی فاطمی برترين الگوي پرورش اسلامی

حضرت زهرا (س) كه خود، تربيت يافته دامان وحي بود، به خوبي مي دانست كه در تربيت اسلامي از چگونگي شيردادن به كودك و نگاه هاي محبت آميز مادر گرفته تا تمام حركات و اعمال و گفتارش، بر روحيه حساس آنها تأثيرمي گذارد.او مي دانست كه بايد اماماني چون حسن وحسين (ع) وشيرزناني چون زينب وام كلثوم را تربيت كند و نمونه هايي را به جامعه تحويل دهد كه آيينه و معرفت حقيقت روح اسلام باشند و حقايق و معارف قرآن در وجودشان جلوه گر باشد و انسانهاي كمال يافته اي كه از اين مكتب اعجازآميز بيرون مي آيند، به خوبي مي توانند روح پرعظمت و نيروي وصف ناپذير وجودي حضرت زهرا (س) را نشان دهند؛ وجود مطهر و روح بي آلايشي كه نسلي پاك را به تاريخ هديه كرد و در حقيقت، مادر روزگار همچو آن را به خود نديده و نخواهد ديد وواضح است كه با به كار بستن سبک تربيتي آن حضرت، در تربيت و پرورش نسل آینده می توانیم سعادت جاودان خود و فرزندانمان را تأمين كنيم.

يكي از عوامل مؤثر در تشكيل شخصيت فرزندان فاطمه زهرا (س) وراثت است، زيرا در اين خانواده مادر از مقام عصمت بهره مند بوده، در وجود مطهر او هيچ رجس و گناهي راه ندارد، چنانچه در زيارت مطلقه امام حسين(ع) مي‏خوانيم:گواهي مي‏دهم كه شما در اصلاب پاك و ارحام مطهر بوديد و هيچ غباري از شرك و جهالت، بر دامن شما ننشست.(قمی، 1372،ص693)

امام حسين(ع) در روز عاشورا، اين حقيقت را يك بار ديگر بازگو كرد، تا از اين طريق بر حقانيت خود تأكيد ورزد بدين خاطر درآن روز تاريخي فرمود:شهامت، آزادي ‏منشي وكرامت خود رامرهون پاكدامني وطهارت مادرم زهرا(س) هستم.در واقع، عاشورا محصول تربيت و نتيجه آموزش هاي حضرت زهرا سلام ‏اللّه‏ عليها بود، زيرا اركان اصلي اين قيام بي‏نظير با شيوه‏هاي تربيتي فاطمه زهرا(س) تربيت يافته بودند. به عبارت ديگر، صحنه كربلا تأييد الهي بودن سبک زندگی و تربيتي صديقه كبرا(س) بود.

 

7-شيوه ‏هاي تربيتي حضرت زهرا(س)

متخصصان تعليم و تربيت در مورد نقطه شروع پرورش و تأثيرگذاري بر جان و روان كودك و به بيان ديگر، سن شروع تربيت كودك، نظرات مختلفي ابراز كرده ‏اند. گفتني است كه اسلام در اين رابطه، نظرات متقن و دقيقي ارايه كرده كه بررسي تمام آنها امکان پذیر نیست بنابراین مهمترین را ذکر می کنیم

          -نام گذاری : اسلام يكي از ابتدايي ‏ترين مراحل پرورش واثرگذاري در روح كودك را نام گذاري دانسته است.       نام گذاري، براي طفل اهميت فوق ‏العاده ‏اي دارد، زيرا اولين چيزي كه در فهم لطيف و حساس كودك، راه پيدا مي‏كند، نام و شهرت اوست. اينكه اين نام چه بار فرهنگي و معناداري را حمل مي‏كند، تأثير شگرفي در روح و روان او دارد.بدين جهت اميرالمؤمنين (ع) يكي از حقوقي را كه فرزندان بر عهده پدر دارد نام نيكو و پسنديده مي ‏شمارد ومي‏ فرمايد: «حق الولد علي الولد أن يحسن اسمه» تعيين نام مناسب، حقي است كه فرزند بر ذمه پدر خود دارد. (دشتی، 1390،ص518)

            با درنظرگرفتن مطلب فوق،بايد اذعان داشت كه حضرت زهرا(س) با همفكري وهمكاري پيامبر(ص) وعلي(ع)زيباترين نام ها را براي فرزندان خود انتخاب نمود و از اين جهت، حقي كه بر ذمه داشت به بهترين شكل ممكن ادا كرد.

 

8-توجه به سلامت کودک وعقیقه نمودن

يکي از مهمترين دغدغه‏ هاي ذهني و دلهره‏ هاي هميشگي پدر و مادر حفظ و سلامت کودک است. آنان براي حفاظت و سلامت کودک از هيچ کوششي دريغ نمي کنند تا آنجا که گاه سلامت ‏خويش را نيز در اين راه به خطر مي ‏اندازند.براي تأمين سلامت و حفظ کودک از بيماري‏ ها، خطرات و مشکلات راههاي مختلفي وجود دارد. پدر و مادر آگاه سعي مي کنند در کنار توجه به مسائل مهمي همچون رعايت  بهداشت، تغذيه سالم و کامل، بررسي رشد طبيعي کودک و مواظبت دقيق در مقابل خطرات و حوادث تنها به همين مسائل اکتفا نکنند بلکه براي حفظ و سلامت و سعادت کودک از راههاي ديگري هم که اسلام پيشنهاد کرده است، بهره جويند. برخي از اين راهها صدقه دادن براي کودک و عقيقه کردن براي اوست. اين نکته در زندگي زهرا (ع) مورد توجه کامل قرار گرفته است.امام صادق (ع) فرمود: فاطمه زهرا (ع) هر دو پسرش را عقيقه کرد و در روز هفتم تولدشان موي سر آنان را تراشيد و به اندازه وزن آن پول هاي نقره صدقه داد. ودر روايتي ديگر اضافه فرمود : فاطمه زهرا عليها السلام حسن و حسين را عقيقه نمود و به خانم قابله ‏اي که در تولد آنان کمک کرده بود يک ران گوسفند و يک سکه طلا هديه داد . عقيقه (قرباني) و صدقه از مستحباتي است كه در اسلام ، تأكيد زيادي بر آن شده است. نقل شده است كه فاطمه (س) هر گاه صاحب فرزندي مي ‏شد، براي آنها گوسفندي عقيقه مي ‏داد ، سپس روز هفتم ، سرشان را مي‏تراشيد و برابر وزن موهاي آن ها نقره صدقه داده، براي قابله و همسايه‏ ها هديه مي‏فرستاد و ديگران را در شادي خود سهيم مي‏كرد. (مجلسی،1381،ج43،ص240)

 

9-سبک زندگی فاطمه (س) و توجه به تغذیه ی فرزندان

يكي از عوامل مؤثر در سلامت و نشاط روحي و جسمي فرزند، تغذيه و بهداشت است. تأمين اين گونه نيازها كه جسم و روح كودك را آرام و آسوده نگه مي ‏دارد، سلامتي و صلابت روح او را تا پايان عمر تضمين مي‏كند.ناهنجاري هاي فراواني كه در انسانهاي بزرگ ديده مي‏ شود، به نوعي ريشه در نيازهاي اين دوره از زندگي آنها دارد. علاوه بر اين، نبايد از تأثيرگذاري متقابل روح و جسم غافل بود.بي ‏شك، يك جسم بيمار، روح را افسرده وبي ‏نشاط مي‏سازد، همان گونه كه روح افسرده، موجب اخلال در فعاليت هاي بدن مي‏گردد.بارها در تاريخ خوانده ‏ايم كه گاه، فاطمه زهرا(س) شكم فرزندانش را به قيمت گرسنگي خود، سير مي‏كرد.زماني كه مسلمانان به علت كمبود آب، سخت در مضيقه بودند، فاطمه (س) حسن و حسين (ع) را نزد پيامبر(ص) برد وعرض كرد: اي رسول خدا! فرزندان من خردسالند و تحمل تشنگي در توان آنها نيست. پيامبر (ص) كه نگراني دخترش را دراين رابطه، بجا و به موقع ديد، زبان مباركش را دردهان حسن و حسين(ع) قرار داد و با تركردن دهان آنها،حضرت زهرا (س)را از نگراني در آورد و آن دو طفل كوچك را نيز از تشنگي مفرط نجات داد.(انصاری، 1377، ص36)

 

 10-محبت ومهر ورزی در خانه ی حضرت زهرا(س)

شاید اکثر مردم خیال کنند که دوران تربیت کودک از وقتی آغاز می‌شود که خوب و بد را درک کند و اهل رشد و تمیز شود و قبل از آن، تربیت مؤثر نیست، و کودک تحت تاثیر عوامل خارجی واقع نمی‌گردد. اما این عقیده درست نیست، زیرا به تصدیق دانشمندان فن تربیت، تربیت و پرورش کودک از همان آغاز تولد او باید شروع گردد. چگونگی دوران شیرخوارگی و حوادث و رفتار پدر و مادر تا حدودی در پرورش نوزاد تأثیر دارد و شخصیت آینده او از همین ایام شروع می‌شود.در نزد دانشمندان فن تربیت و روانشناسان، این مطلب به اثبات رسیده که اطفال در تمام دوران کودکی، به محبت و اظهار علاقه نیازمندند. کودک می‌ خواهد پدر و مادر بیش از حد، اور را دوست بدارند و نسبت به او اظهار علاقه نمایند. کودک چندان توجهی ندارد که در کاخ زندگی می‌کند یا در کوخ، لباس و خوراکش خیلی اعلاست یا نه. اما بدین موضوع کاملا توجه دارد که دوستش می‌دارند یا نه. این احساس درونی، کودک را چیزی جز اظهار محبت و نوازش ارضا نمی‌کند. سرچشمه اخلاق و شخصیت آینده او همین اظهار محبت ‌هاست. همین آغوش گرم مادر و نوازشهای مخلصانه پدر است که روح بشر دوستی و علاقه به همنوع را در کودک می‌دمد و برای اظهار همدردی و کمک به دیگران آماده‌اش می‌سازد. همین نوازشهای بی‌شائبه است که کودک را از ترس و تنهایی و ضعف نجات می‌دهد و به زندگی امیدورا می‌سازد. همین مهرورزیها و بوسه‌های بی شائبه است که روح خوش بینی و خوش خویی را به او تلقین می‌کند و او را به سوی زندگی اجتماعی و تعاون و همکاری هدایت می‌نماید. و از عزلت و گوشه گیری نجاتش می‌دهد. بواسطه همین نوازشهاست که کودک احساس شخصیت می‌کند و خودش را لایق دوستی می‌داند.کودکی که از جهت محبت کسری داشته باشد معمولا ترسو و خجول و ضعیف و بدبین و گوشه‌گیر و بی‌علاقه و پژمرده و حتی مریض بار می‌آید. گاهی هم ممکن است برای اظهار عکس العمل و نشان دادن بی‌نیازی، دست به اعمالی نظیر جنایت، دزدی و قتل نفس بزند تا بدان وسیله از اجتماعی که او را دوست ندارد انتقام گیرد و تظاهر به بی‌نیازی کند.پس محبت و نوازش کودک یکی از احتیاجات ضروری او بشمار می‌رود و برای پرورش او ضرورت دارد. درس مذکور در خانه زهرا (ع) به طور کامل اجرا می‌شد و پیغمبر اکرم عملا آنرا به فاطمه یاد می‌داد. ( امینی ، 1385،ص88)

 وقتی امام حسن علیه السلام به دنیا آمد او را در پارچه زردی پیچیده خدمت رسول خدا آوردند. فرمود: مگر بشما نگفتم: نوزاد را در پارچه زرد نپیچید؟ سپس لباس های زرد حسن را دور انداخت و او را در پارچه سفیدی پیچید. در بغل گرفت و شروع کرد به بوسیدن و همین عمل را نسبت به امام حسین (ع) نیز انجام داد.روایت شده روزی رسول اکرم به نماز جماعت مشغول بود. هرگاه به سجده می‌رفت امام حسین (ع) بر پشت او سوار می‌شد وپاهایش را حرکت می‌داد. وقتی می‌خواست سراز سجده بر دارد حسین را می‌گرفت وکنار می گذاشت. هنگامی که دوباره به سجده می‌رفت، باز امام حسین (ع) بر آن جناب سوار می‌شد، پیغمبر او را می‌گرفت و کنار می‌گذاشت. پیغمبر با همین کیفیت نمازش را بپایان رسانید. یک نفر یهودی که جریان را مشاهده می‌کرد عرض کرد: شما نسبت به کودکانتان طوری رفتار می‌کنید که ما از آن امتناع داریم! پیغمبر فرمود: شما هم اگر به خدا و رسول ایمان داشتید نسبت به کودوکان مدارا می‌نمودید. یهودی بواسطه رفتار پیغمبر مسلمان شد.

روزی رسول خدا امام حسن را می‌بوسید و نوازش می‌کرد «اقرع بن حابس» عرض کرد: من ده فرزند دارم ولی تا حال هیچ یک از آنان را نبوسیده‌ام.پیغمبر غضبناک شد و فرمود: اگر خدا عاطفه را از دلت تو گرفته من چکنم؟ هر کس نسبت به خردسالان ما مهر نورزد وبزرگان ما را احترام نکند از ما (مسلمانان) نیست.(جوادی آملی،1391،ص247)

روزی رسول خدا از در خانه فاطمه عبور کرد، صدای گریه حسین علیه السلام را شنید. فاطمه را صدا زد و فرمود: مگر نمی‌دانی گریه حسین مرا اذیت می‌کند.«ابو هریره» می‌گوید: روزی پیغمبر، حسن و حسین علیهما السلام را بر دوش مبارک سوارنموده بوددربین راه گاهی حسن را می‌بوسیدوگاهی حسین را.مردی عرض کردیارسول الله این دو کودک رادوست داری؟فرمود:آری.هرکس حسن وحسین رادوست بداردبا من دوستی نموده وهرکس باآنان دشمنی کند با من دشمنی کرده است. پیغمبر گاهی به فاطمه (ع) می‌فرمود: حسن و حسین را بیاور. وقتی آنان را خدمت آن حضرت می‌برد، آمها را به سینه می‌چسبانید و مانند گل می‌بویید.ابوهریره می‌گوید: پیغمبر را دیدم که دهان حسن و حسین را می‌مکید چنانکه خرما را می‌مکند.

(مجلسی،1381،ج43،ص284)

 

11-بازي با كودكان، روش مؤثر تربيتی حضرت زهرا(س)

بازي، شيوه اي است كه تأثيرات مثبت و گوناگوني را بر روحيه فرزند به جا مي گذارد، خلاقيت او را شكوفا و عواطف كودكان را از محبت سيراب مي سازد. بازي كودكانه مادر با فرزندان، رشد جسمي و فكري كودك را سرعت مي بخشد و احساسات پاك مادري را به او منتقل مي كند، نشاط، شادابي و خلاقيت، ابتكار و نوآوري و اعتماد به نفس را در او ايجاد و زمينه را براي ظهور استعدادهاي نهفته كودك فراهم مي آورد. بازي در دوران كودكي به منزله واكنش كودك در برابر عوامل محيطي و بروز استعدادهاي نهفته  اوست كه تأثيرات آن در كنار تقويت جسم و افزايش بنيه كودك، قابل توجه است. همچنين بازي، در تقويت نيروي ابداع و ابتكار كودك بي‏ نهايت، مؤثر است. بنابراين غفلت از بازي به هيچ وجه به صلاح كودك و والدين او نيست. . اين فعاليت و تكاپو به قدري براي سلامتي و رشد مناسب كودك، ضروري است كه حتي براي تشويق آنها به تحرك و بازي، بزرگترها نيز بايد تن به بازي و جست و خيز بدهند.

در مقابل، خانه‏ هايي كه براي كودك، محيط مناسب و دلنشين براي بازي و تحرك نيست، در روحيه و شخصيت اعضاي خردسال آن خانه، اثر نامطلوبي دارد، نبايد فراموش كرد كه تحرك و بازي، اقتضاي طبيعت و سن كودك است و پدر و مادر وي وظيفه دارند شرط و لوازم اين مهم را براي كودكان خود فراهم سازند. حضرت فاطمه(س) از همان دوران كودكي با فرزندانش همبازي مي‏شد، و به اين نكته نيز توجه داشت كه در بازي، نوع الفاظ و حركات مادر، سرمشق كودك، قرار مي‏گيرد؛ بنابراين بايد از الفاظ و جملات مناسبي استفاده كرد. علاوه بر اين بايد در قالب بازي و شوخي، نفس كودك را تقويت نموده، او را به داشتن مفاخر و ارزشهاي اكتسابي تحريك و تهييج كرد. اينها همه مرهون در پيش گرفتن شيوه ‏هاي صحيح در اين رابطه است.

نقل شده است كه حضرت زهرا(س) با فرزندش امام حسن مجتبي(ع) بازي مي‏كرد و او را بالا مي ‏انداخت و مي ‏فرمود:إشْبَه أباكَ يا حسن واخلَعْ عن الحقِ الوَسَنَ و اعبد الها ذامِننَ ولاتُوالِ ذَا الاِحَنِ
پسرم حسن، مانند پدرت باش. ريسمان ظلم را از حق بر كن. خدايي را بپرست كه صاحب نعمتهاي متعدد است و هيچ گاه با صاحبان ظلم و تعدي، دوستي مكن.همچنين نقل شده است كه وقتي فرزندش حسين(ع) را بازي مي‏داد، اين گونه مي‏ فرمود:« اَنْتَ شبيهٌ بأبي لَسْتَ شبيها بعليٍ»تو به پدر من پيامبر(ص) شبيه ي و به پدرت علي شباهت نداري. (لقمانی،1385،ص56)

طبق همين نقل،اين بيت، موجب خنده وتبسم حضرت علي(ع) مي‏ شد.ازاين قطعات تاريخي، استفاده مي‏شودكه حضرت علي(ع) وفاطمه زهرا(س) علي‏رغم تمام مشكلات وگرفتاري هاي موجود،دربرخورد با كودكان،خود را خوشحال و خندان نشان مي‏ دادند.اين لازمه وجوهره جوانمردي است كه انسان گرفتاري هاي خارج ازخانه را با خود به خانه نياورد و غصه‏ هاي خودرا هر قدر كه باشد،درظاهرخود، نمايان نسازد. بدون ترديد،فرزنداني كه محصول تربيت چنين خانواده‏ هايي هستند از رواني سالم، روحيه ‏اي قوي و نفسي مطمئن برخوردار خواهند بود.( انصاری،1377،ص39)

حضرت فاطمه (س) در قالب بازي و شوخي، شخصيت كودك را تقويت ساخت و او را به داشتن نيكي ها و ارزشهاي اكتسابي تشويق و راهنمايي كرد. همبازي شدن رسول اکرم(ص) با فرزندان دخترش زهرا بيانگر اين نكته مهم است كه بازي و تحرك كودك، يكي از لوازم تربيت صحيح محسوب مي‏شود.حضرت علي(ع) و فاطمه زهرا(س) در خانه به بازي بچه ها توجه كافي مبذول مي‏داشتند و همين امر، موجب شادابي و نشاط روزافزون آنها مي‏ شد.

 

12-درسهايي از اين سبک  تربيتي حضرت زهرا (س)

چهار خواسته حضرت زهرا از امام حسن (ع) و چهار پيام اين اشعار:

- مانند پدرت علي (ع) باش. اين توصيه علاوه بر اين که سفارش به انتخاب و اتخاذ الگو و اسوه در زندگي دارد و به نوعي الگوي شخصيتي کاملي را به کودک معرفي مي کند و اجمالاً امام حسن‏ (ع) را توصيه و سفارش به داشتن صفات برجسته علوي همچون شجاعت، عدالت، حکومت و... مي ‏کند.سفارش و دستور به دفاع از حق و حقيقت و بند گشودن ازدست وپاي حقّ.توصيه به عبادت وپرستش خداآن هم عبادت وپرستش خداي صاحب نعمتها.دستوربه دوري از دوستي و همراهي با افراد شرور وبددل وکينه توز.مجموعاً در اين دو بيت سه دستور و يک پرهيز اخلاقي مفيد، جامع و اساسي وجود دارد.

- مادر بايد با کودکان خود مأنوس باشد و با آنان بازي کند.بازي يکي از بهترين شرايط براي يادگيري کودک است.
- مادر بايد در هنگام بازي با کودک به او مطالب اخلاقي را تعليم دهد.يکي از بهترين راهها براي آموزش کودکان استفاده از شعر است.استفاده از شعر براي کودک جالب و براي فهم و درک مطالب او مفيدتر است.مربيان و مادران بايد به محتواي اشعار کودکان توجه جدي داشته باشند.در اشعار و ادبيات کودکان، بايد آنان را دعوت به نيکيهاي اخلاقي و پيامهاي عالي اخلاقي کنيم.در شعر کودک بايد به او الگو معرفي شود «اِشْبَهْ اَباکَ».

- در تعليمات کودکان بايد آنان را با دستورات اخلاقي آشنا نمود. در ضمن سفارشهاي اخلاقي مثبت بايد کودک را از همنشيني ‏هاي سوء نيز پرهيز داد.چون حضرت زهرا (ع)يک پرهيز اخلاقي هم درشعرها داشتند.ما نبايستي کودکان را کم ‏ظرفيت و غيرمستعد براي تعليم مطالب جدّي و اساسي بدانيم همچنان که ديديم حضرت زهرا (ع)مطالبي اساسي را به فرزند خود تعليم مي دهد.مادران بايد از همان کودکي به تلقينات مثبت اخلاقي به کودک وآموزش آنها توجه کنند همچنان که فاطمه زهرا(ع)از همان کودکي حق ‏طلبي،عبادت و... را به کودک خود آموزش        مي‏دادند.
- براي تربيت کودک بايد از سبک هاي هنري و ذوقي استفاده کرد. همچنان که حضرت زهرا (ع) از شعر براي بازي با فرزند خود بهره‏ گيري مي‏ نمايد.در مقايسه دو شعري که حضرت زهرا (ع) براي امام حسن (ع) و امام حسين (ع) مي‏ خوانند فهميده مي ‏شود اين دو کودک داراي روحيات متفاوت از همديگر بودند و حضرت زهرا(ع) به عنوان بهترين مادر، تشخيص اين تنوع و تفاوت در روحيات و شخصيت کودکان خود را داده بود و در تربيت آنان اين تفاوت را ملاحظه مي ‏نموده است که اين خود براي مربيان و مادران مسئله ‏اي بسيار اساسي و مهم است.

 

13-سبک زندگی حضرت زهرا (س) در پرورش شخصیت فرزندان

دانشمندان روانشناس می‌گویند: تربیت کننده باید شخصیت کودک را پرورش دهد و اعتماد به نفس را به او تلقین کند. او را بزرگ نفس و با شخصیت بار بیاورد.مربی اگر به کودک احترام نگذاشت و او را کوچک شمرد و شخصیت او را خرد کرد، طبعا ترسو و ی شخصیت بار می‌آید و خودش را زبون و بی‌ارزش می‌پندارد. هنگامی که بزرگ شد خودش را کوچکتر از آن می‌داند که به کارهای بزرگ اقدام کند. چنین فردی در اجتماع منشأ اثر واقع نخواهد شد و به آسانی زیر بار ذلت خواهد رفت. اما اگر خودش را بزرگ و با شخصیت دانست، به کارهای پست، تن نمی‌دهد و زیر بار خواری و ذلت نمی‌رود. این شخصیت نفسانی تا حدودی، به تربیت خانوادگی خانوادگی و روحیات پدر و مادر بستگی دارد.روانشناسان برای تقویت روحی کودک مطالبی را به تربیت کنندگان توصیه می‌کنند که از جمله آنها موضوعات زیر است: اول- اظهار علاقه و محبت و نوازش کودک.. و گفتیم که حسن و حسین علیهما السلام از جهت محبت پدر و مادر و رسول خدا بقدر کافی برخوردار بودند.

دوم- باید صفات خوب کودک را یادآوری کرد و او را در حضور خودش و دیگران تعریف و توصیف نمود. و بزرگی نفس را به او تلقین کرد.رسول خدا بارها می‌فرمود: حسن و حسین( ع) بهترین جوانان اهل بهشتند و پدرشان از آنان بهتر است.(مجلسی،1381،ج43،ص264)

پیغمبر اکرم به حسن و حسین می‌فرمود: شما ریحان خدایی هستید.

«ابوبکر» می‌گوید: پیغمبر روی منبر نشسته بود و حسن علیه السلام در پهلویش قرار داشت. گاهی به مردم نگاه می کرد گاهی به حسن و می فرمود فرزندم حسن، آقا و بزرگ است شاید به برکت او در امتم اصلاح شود.

«یعلی عارمری» می گوید: رسول خدا روزی حسین را دید که با بچه ها بازی می کند پس دست مبارکش را دراز کرد تا او را بگیرد . حسین علیه السلام به این طرف وآنطرف می دوید پیغمبر اکرم با شوخی و تبسم او را در بغل گرفت . آنگاه یکی از دستهایش را زیر چانه او ودست دیگرش را پشت گردن نهاد و دهان مبارکش را برلبهای او گذاشته و بوسید و فرمود:‌حسین از من و من از حسینم هرکس حسین را دوست بدارد خدا را دوست داشته است. حسین فرزند دختر من است.علی بن ابی طالب(ع) به حسن وحسین می فرمود شما پیشوای مردم و بزرگ جوانان اهل بهشتید و از ارتکاب گناه معصومید . خدا لعنت کند کسی را که با شما دشمنی کند.(همان،ص265)

حضرت فاطمه روزی حسن و حسین را خدمت رسول خدا اورد وعرض کرد یا رسول الله حسن و حسین (ع ) فرزند شما هستند . چیزی به ایشان عطاکن. فرمود :هیبت و سیادت خودم را به حسن بخشیدم و شجاعت وجوود خود را به حسین آموزش دادم.

«سلمان فارسی»می گوید: حسین (ع)را دیدم که برزانوی رسول خدا نشسته بود .او را بوسید و می فرمود: تو بزرگ و بزرگ زاده وامام وپسر امام و پدرامامان هستی. توحجت،پسر حجت وپدر نه حجت می‌باشی که آخرشان قائم است.

آری پیغمبراکرم در پرورش شخصیت اولاد زهرا کوشش می‌کرد و زهرا وعلی(ع)نیزازهمین برنامه متابعت می کردند.

هرگز نشدکه کودکان را تحقیر کنند وشخصیت آنها را درحضور دیگران کوچک سازند. و ضربه و شکست بر روحشان وارد نمایند. بدین علت، طبعا بزرگ و آقا تربیت شدند.

روایت شده که شخصی مرتکب گناهی شد که مستوجب کیفر بود پس خودش را از رسول خدا پنهان داشت تا گاهی که حسن و حسین را در بین راه ملاقات نمود، آنان را بر دوش گرفته خدمت رسول خدا مشرف شد عرض کرد: یا رسول الله حسن و حسین را شفیع قرار دادم.

پیغمبر اکرم خندید و فرمود: ترا بخشیدم. سپس به حسن و حسین فرمود: شفاعت شما را قبول کردم.برای همین عظمت و بزرگی نفس بود که حسین بن علی علیه السلام با سپاه مختصری که داشت، در مقابل سپاه بیشمار یزید پایداری کرد و مردانه جنگ نمود و تن بذلت و خواری نداد. می‌فرمود مانند بندگان فرار نمی‌کنم و تسلیم خواری و ذلت نمی‌شوم.در اثر همین تربیت بود که زینب کبری با آن همه مصیباتی که دید خود را در قبال دستگاه ستمگر یزید نباخت و مرعوب آنان واقع نشد و بوسیله خطابه‌های شور انگیزش شهر کوفه و شام را منقلب ساخت و دستگاه جبار و خونخوار یزیدیان را رسوا و مفتضح ساخت.(امینی،1385،ص92)

 

14-سبک زندگی حضرت زهرا (س) در پرورش ایمان و تقوی

بین دانشمندان بحث و گفتگو است که برنامه تعلیمات و تربیت های دینی از چه موقعی باید درباره کودک اجرا گردد، گروهی معتقدند که کودک تا بحد بلوغ و رشد نرسد استعداد درک افکار و عقائد دینی را ندارد و نباید تحت تربیت دینی قرار گیرد.

گروه دیگری عقیده دارند که اطفال نیز لیاقت واستعداد آنرا دارندکه تحت تربیت دینی قرار گیرند،ومربیان می‌توانند موضوعات و مطالب دینی را ساده و قابل فهم نمایند و به کودکان تلقین کنند، و آنان را وادار کنند که اعمال و برنامه‌های آسان دین را انجام دهند تا گوششان با مطالب دینی آشنا شود و با اعمال و افکار دینی نشو و نما کنند.

اسلام نظریه دوم را می‌پذیرد، و دستور میدهد که کودکان را از سن هفت سالگی به نماز وادار کنید. پیغمبر اکرم تلقینات دینی را از همان اوائل کودکی و شیرخوارگی در خانه زهرا به مرحله اجرا در آورد. هنگامیکه امام حسن (ع) به دنیا آمد و او را خدمت رسول اکرم بردند وی را بوسید و در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه گفت و درباره امام حسین(ع) نیز همین عمل را انجام داد. يكي ديگر از سنت هاي جاري در زندگي صديقه كبرا (س) گفتن اذان در گوش راست و اقامه در گوش چپ فرزند بود. آن حضرت به خوبي مي‏دانست كه بايد كودك را از همان لحظات اول زندگي با كلماتي چون اللّه‏، محمد، نماز ... آشنا كرد كه اين آشنايي، به يقين در جهت گيري تمايلات روحي او به ملكوت اعلا اثر خوهد گذاشت.(کریمی،1386،ص17)

امام صادق (ع) می‌فرماید:روزی پیغمبر اسلام می‌خواست نماز بخواند. امام حسین پهلویش ایستاده بود وقتی پیغمبر خواست تکبیر بگوید حسین نتوانست تکبیر بگوید.رسول خدا تا هفت مرتبه تکبیر را تکرار کردتاحسین (ع) توانست تکبیر بگوید.پیغمبراکرم بقدری درمورد تقوای مالی وخودداری از غذای ناباب مراقبت داشت که«ابو هریره» می‌گوید: مقداری خرما از بابت زکات در اختیاررسول خدا قرار داشت وآنها را در بین فقرا تقسیم می‌کرد. وقتی از تقسیم فارغ شدامام حسن(ع)را بردوش گرفت که برود.دیدیک دانه ازآن خرماها را دردهان گذاشته می‌مکد.پیغمبرگرامی اسلام، دست مبارکش را دردهان او کرده فرمود: طخ طخ حسن جان! مگر نمی‌دانی که آل محمد صدقه نمی‌خورند؟(مجلسی،1381،ج43،ص305)

در صورتیکه امام حسن کودک نابالغی بود و تکلیف نداشت اما پیغمبر اکرم می‌دانست که غذای حرام حتی در روح طفل هم بی اثر نیست. و اصولا بچه باید از همان آغاز کودکی بداند که نباید در خوردنیها کاملا آزاد باشد و باید مقید به حرام و حلال باشد. علاوه بر این، پیغمبر بواسطه این عمل، شخصیت و بزرگ منشی را در امام حسن تقویت کرد و فرمود: زکات حق درماندگان است. و برای تو سزاوار نیست از اینگونه اموال استفاده کنی. شرافت طبع و بزرگواری ذاتی به طوری در اولاد زهرا نفوذ داشت که ام کلثوم نظیر عمل جدش رسول خدا را در کوفه انجام داد. «مسلم» می‌گوید: روزیکه اهل بیت امام حسین علیه السلام را به اسیری در کوفه آورده بودند، مردم را دیدم که بر اطفال اهل بیت رقت و ترحم می‌نمودند و نان و خرما و گردو بدانها صدقه می‌دادند و می‌گفتند دعا کنید کودکان ما مثل شما نشوند.ام کلثوم دختر غیور زهرا و تربیت یافته خانه وحی، نان پاره‌ها و خرماها و گردوها را از دست و دهان کودکان می‌ربود و بدور می‌افکند. و بر اهل کوفه بانگ می‌زد که از این عمل دست بردارید، صدقه بر ما اهل بیت حرام است.گرچه اطفال امام حسین (ع) تکلیف نداشتند اما شرافت طبع و بزرگ منشی اقتضا داشت که از اینگونه غذاها حتی در آن موقع، جلوگیری شود تا بزرگ نفس و شریف و پاکدامن تربیت شوند.(امینی،1385،ص94)

 

 15-سبک زندگی حضرت زهرا (س) در مراعات نظم و حقوق دیگران

یکی از مطالبی که باید همواره مورد توجه و دقت پدر و مادر و سایر مربیان قرار گیرد این است که مراقب کودک باشند که از حق خودش تجاوز نکند و حقوق دیگران را نیز محترم بداند.کودک باید منظم باشد. باید نظم در زندگی را به او یاد داد. باید چنان تربیت شود که نه از گرفتن حقش عاجز باشد و نه حقوق دیگران را پایمال کند.

البته شالوده این صفت درخانه و به دست پدر ومادر ریخته می‌شود پدر و مادر باید نسبت به تمام کودکانشان به یک جور رفتار کنند، هیچ یک ازآنان را بر دیگری مقدم ندارند.بین پسر ودختر وکوچک و بزرگ و زشت و زیبا وخوش فهم و بدفهم فرق نگذارند.حتی درمورد اظهار محبت وعلاقه هم با همه آنان یک جور رفتار کنند.تا حس حسد وکینه توزی در بین شان به وجود نیاید. و سرکش و متجاوز بار نیایند.اگر کودک دید در خانه خودشان کاملا حقوق افراد مراعات می‌شود، می‌فهمد که در اجتماع هم باید حقوق افراد را محترم شمرد.اما اگر درخانه هرج ومرج بود وحقوق افراد مراعات نشد،خوی سرکشی وتجاوز درکودک تقویت می‌شود. اگر کودک در مغازه نانوایی، یا در موقع سوار شدن به اتوبوس، یا در هنگام رفتن به کلاس و بیرون آمدن از مدرسه، نوبت دیگران را رعایت نکرد و حق سایرین را تضییع نمود و پدر و مادر و یا مربیان دیگر او را در این عمل تشویق کردند، به آن کودک معصوم خیانت نموده اند.

زیرا از آغاز کودکی می‌پندارد که زورگویی و تعدی بر دیگران و تقدم بی‌جهت، یک نوع زرنگی و هنر است. چنین فردی وقتی وارد اجتماع شد یا در رأس کاری قرار گرفت تمام مقصدش کوبیدن و پایمال کردن حقوق دیگران خواهد بود و بغیر از نفع شخصی خودش هیچ هدف و منظوری نخواهد داشت.این درس تربیتی به طور کامل در خانه حضرت زهرا اجرا می‌شد. به قدری در این باره دقت می‌شد که حقوق و نظم را در کوچک ترین موارد مراعات می‌کردند.

از باب نمونه: علی بن ابی طالب علیه السلام می‌فرماید: روزی پیغمبر اکرم در منزل ما استراحت کرده بود، حسن آب خواست. رسول خدا برخاست قدری شیر دوشید و در ظرفی کرده و دست حسن علیه السلام داد. حسین از جای خویش بلند شد خواست کاسه شیر را از دست حسن بگیرد اما پیغمبر اکرم جلو حسین را گرفت و نگذلشت شیر را از حسن بگیرد. حضرت زهرا که این منظره را تماشا می‌کرد عوض کرد: یا رسول الله گویا حسن را بیشتر دوست داری؟.پاسخ داد: چنین نیست، بلکه علت دفاع من از حسن این است که او حق تقدم دارد و زودتر از حسین تقاضای آب کرده باید نوبت را مراعات نمود. (مجلسی،1381،ج43،ص305)

 

 16-سبک زندگی تربیتی حضرت فاطمه (س)درعبادت

یکی از محور های اساسی که زهرا (س) بدان توجه و تاکید داشتند بعد پرستش و گرایش فرزندان به انجام تکلیف عبادی و الهی بود.آن حضرت شوق بندگی و خضوع در برابر معبود را از همان دوران کودکی در جان فرزندان خود تقویت نموده و آنچنان تربیت کرد که بهترین کارها را عبادت خداوند دانسته و از آن بالاترین لذت ها را می بردند.

دخت گرامی رسول اکرم(ص) بر این مطلب تاکید داشت که بچه ها را از کودکی به انجام عبادت فرا خواند و آنها را به خدا پیوند دهد و بذر محبت و ارتباط با معبود را در کام آنان بیفشاند تا انجام تکلف برای آنان نه تنها رنج و مشقتی نداشته باشد بلکه با شوق  و اشتیاق به استقبال آن برود.

بر این اساس فاطمه (س) فرزندان خود را حتی به شب زنده داری عادت می داد. البته او شیوه های تربیت را به خوبی میدانست و به گونه ای برخورد می کرد که در حد توان و استعداد فرزندان باشد. (انصاری،1377،ص44)

بسیار می شد که با مناجات ها و گریه های شبانه های مادر،بچه ها از خواب بیدار می شدند. امام حسن(ع) می گوید: در یک شب جمعه دیدم مادر در محراب عبادت ایستاده و تا طلوع صبح در رکوع و سجده بوده همه را دعا می کرد.گفتم : مادرم! چرا برای خودچیزی نخواستی؟گفت: پسرم اول همسایه بعد خودت.(مصباح یزدی،1388،ص101)

در کنار مهرورزی های مادرانه شاهد برخوردهای خردمندانه ی زهرای مرضیه نسبت به آینده ی فرزندان هستیم تا همیشه وهر حال رایحه ی صفا ومعنویت در خانه وخانواده ی او مشام جان عزیزان وی را نوازش کند از این رو هنگام غروب آفتاب یا شب های قدر ماه رمضان اجازه ی خواب به کودکان خود نمی داد بلکه اگر هریک خواب بودند آنهارا بیدار می کرد ویا با خوراندن غذای سبک سعی در بیدار نگاه داشتن آنان در شب های عبادی قدر می نمود افسون بر جلوه های عبادی در مسایل معرفتی نیز عزیزان خود را به محضر رسول خدا می فرستاد تا قرآن بیاموزند ونسبت به احکام وآموزه های دینی آگاهی افزونتری را کسب کنند در یک نگاه فاطمه (س) در جلوه های مهر وعاطفه ،بسیار عطوف وپر مهر بود اما هرگز عاطفه را بر وظیفه ترجیح نمی داد.(لقمانی،1385،ص152)

حضرت زهرا(س) در شب بیست و سوم ماه رمضان کودکان خود را به بیداری و نخفتن وادار می کرد. ممکن است کسی تعجب کند که او چگونه بچه ها را به این کار که حتی برای افراد بزرگ هم زحمت دارد فرا می خواند.

گویا او می خواهد از دوران کودکی در قلب پاک فرزندان خود جمال خدا را به تجلی و جان و زبانشان را به حلاوت و شیرینی عبادت آشنا کند و محبوب راستین را به آنها نشان دهد تا در جوانی جذب جلوه های دروغین نشود. این روش تربیتی فاطمه(س) به عنوان یک سنت پسندیده و قابل اجرا در گفتار امامان معصوم(ع) نیز به چشم می خورد.از جمله امام صادق فرمودند: زمانی که کودک به سن شش سالگی رسید او را به نماز و چنانچه تحمل گرفتن روزه را داشت او را به انجام آن وادار نمایید.(عزیزی،1388،ص59)

 سیره ی عملي حضرت زهرا (س) در تربیت فرزندان با پند و اندرز نمي توان صحت و درستي اخلاقي را كه رعايت نمي شود، به ديگران اثبات كرد و آموخت. كسي كه مي خواهد ديگري را تربيت كند بايد در عمل، به آنچه مي گويد پايبند باشد. مادري كه به تربيت فرزند خود علاقه مند است، بايد خود، داراي فضايل اخلاقي باشد و همواره رفتار صحيح را رعايت كند تا فرزندانش با آسودگي خاطر، در عمل از او الگو گيرند.

حضرت زهرا (س) با عمل به آنچه مي فرمود، فرزندانش را با اخلاق و رفتار اسلامي آشنا مي ساخت، چنان كه امام حسن (ع) مي فرمايد: مادرم، فاطمه (س) را ديدم كه شب جمعه در محراب خويش به عبادت ايستاده بود و پيوسته در ركوع و سجود بود تا اين كه سپيده صبح بردميد و از او مي شنيدم كه براي مردان و زنان مؤمن دعا مي كرد و نامشان را بر زبان جاري مي ساخت و براي ايشان بسيار دعا مي كرد، ولي براي خودش هيچ دعا نمي كرد، من به او گفتم: اي مادر چرا همان گونه كه براي ديگران دعا مي كني براي خود دعا نمي كني؟ فرمودند: " يا بني الجار ثم الدار، اي پسركم نخست بايد همسايگان را دريافت، آنگاه به خانه پرداخت. " حضرت نصيحتي را به فرزندش آموخت كه از شب تا به صبح به آن عمل كرده بود و چنين پند و اندرزي است كه اثر مي گذارد و تربيت مي كند. (شیخ صدوق ،ج 1 ،ص 216)

 

17-سبک زندگی حضرت زهرا (س) در پرورش شخصيت توحيدي فرزندان

پدران و مادران مكلفند تا فرزندان خويش را با روحيه خداپرستي آشنا سازند و شوق عبادت و تقرب به خالق بي همتا را در آنان پرورش دهند. كودكاني كه از نخستين روزهاي حيات خويش، با ايمان به خدا تربيت مي شوند، اراده اي قوي و رواني نيرومند دارند. از همان دوران كودكي، رشيد و باشهامت هستند و نتايج درخشان ايمان، از خلال گفتار و رفتارشان به خوبي مشهود است. از اساسي ترين مسايلي كه بزرگ بانوي اسلام، در منطق رفتاري خود در تربيت كودكانش بر آن تأكيد مي ورزيد، توجه به روحيه عبادت و حس خداپرستي در فرزندانش بود.       
حضرت زهرا (س) چنان شوق بندگي و عبوديت و خضوع در برابر معبود را در دل و جان فرزندانش تقويت مي كرد كه آنان بهترين كارها و بالاترين لذتها و زيباترين دقايق را لحظات عبادت و تقرب به خدا مي دانستند.
حضرت زهرا (س) روحيه تعبد و بندگي را از كودكي به فرزندانش مي آموخت .گويا فاطمه (س) مي خواهد از دوران كودكي در قلب پاك فرزندان خود جمال خدا را به تجلي و جان و زبانشان را به حلاوت و شيريني عبادت آشنا كند و محبوب راستين را به آنان نشان بدهد تا در جواني جذب جلوه هاي دروغين نشوند. اين روش تربيتي فاطمه (س) به عنوان يك سنت بسيار پسنديده و قابل اجرا، در گفتار امامان معصوم نيز به چشم مي خورد. (فلسفي ، 1387، ص 178)

 

 18-سبک زندگی حضرت زهرا (س) در پرورش روحيه ايثار

مقدم داشتن ديگران بر خود، اصلي بسيار ارزشمند و انساني است كه هر كس، نمي تواند دارنده آن باشد. حضرت زهرا (س) فرزندانش را با چنين روحيه اي پرورش داده بود. آن جا كه پس از يك روز گرسنگي، وقت افطار، در به صدا درمي آيد و گرسنه بي سرپرستي درخواست طعام مي كند، پس از آن كه حضرت علي (ع) و فاطمه (س) طعامشان را كه قرص ناني بود تقديم آن فقير مي كنند، فرزندان آنها نيز كه پرورش يافته چنين پدر و مادري هستند، ديگران را بر خود مقدم مي شمارند و قرص نان خود را به فقير مي دهند و اين عمل تا سه شب تكرار مي شود و نتيجه اين روحيه ايثار و از خود گذشتگي، آن مي شود كه فرزندان بزرگوار آن حضرت تمام هستي خود را براي پيشرفت و تكامل انسانيت فدا مي كنند. ( انصاری،1377،ص44)

 

19-حضرت فاطمه (س) واحساس مسئولیت در خصوص فرزندان

در روايت است: روزي پيامبر اکرم‏ (ص) به خانه زهرا (ع) آمدند ديدند حضرت زهرا (ع) پشت درب خانه ايستاده است سؤال کردند: چرا محبوبم را با اين حالت پشت درب مي بينم؟حضرت فرمود: دو فرزندت از خانه خارج شدند و تاکنون از آنان خبري ندارم.با شنيدن اين خبر پيامبر از خانه خارج شدند و در جستجوي فرزندان زهرا (ع)برآمدند تا اينکه آنان را در بين کوه در غاري يافتند که به خواب رفته اند... آنگاه پيامبر حسن و حسين (ع) را بر دوش خود برداشت و بين راه جبرئيل به امداد پيامبر آمد و حسين‏ (ع)را بر دوش کشيد تا به خانه زهرا( ع) درآمدند و پس از اين ماجرا بود که اين دو برادر به يکديگر تفاخر مي نمودند. حسن‏ (ع) مي گفت: من آن کسي هستم که بهترين اهل زمين مرا بر دوش خود حمل نمود و حسين‏ (ع) مي گفت: من آنم که بهترين اهل آسمان مرا بر دوش خود حمل نموده است. (نیلی پور،1388،ص122)

 

20- سبک زندگی حضرت زهرا (س)در رعایت عدالت ومساوات بین فرزندان  

روانشناسان مي گويند: يکي از اصول و ارکان تربيت سازنده اين است که به گونه اي با کودک برخورد نمود که موجب ايجاد عقده و کمبود در ساختار وجود او نشود، و به عبارت روشن تر، به طور کامل به شخصيت او توجه و احترام گردد، در اين راستا نظر شما را به دو فراز از رفتار زهرا (ع) با فرزندانش جلب مي کنيم:

حسن و حسين در حضور پيامبر (ص)و فاطمه (ع) کشتي گرفتند، در اين ميان پيامبر و حسن (ع) را تشويق مي کرد و مکرر مي فرمود:«اِيه يا حَسَن شَد عَلَي الحُسين فَاصْرِعه»؛ برپا خيز اي حسن! حسين را محکم بگير و به زمين بيفکن.فاطمه (ع) عرض کرد: «اي پدر! شگفتا که حسن را که بزرگتر است بر حسين که کوچکتر است، ترجيح مي دهي و تشويق مي کني؟!»پيامبر فرمود: «اينک اين دوستم جبرئيل است که حسين را تشويق مي کند، من هم در برابر او حسن را تشويق مي نمايم».(همان،ص173)

اينها ظرافت هاي تربيتي است که در عين ساده بودن ظاهر، بسيار عميق است که اگر رعايت نگردد موجب کمبود و عقده در روح و روان فرزند خواهد شد. يكي از حساسيتهاي كودكان جانبداري و توجه خاص پدر و مادر به يكي ازفرزندان ديگراست كه درروايات بررعايت عدالت ومساوات بين فرزندان ومحبت كردن،هديه دادن و توجه نمودن به خصوص توجه به حساسبت بيشتر دختران در اين مورد تأكيد شده است.

به يك نمونه زيبا از دقت حضرت زهرا (س) در اين مورد توجه كنيد:

پيامبر (ص) برای ایجاد رقابت وروحیه ی سلحشوری بین دو دلبند خویش حسن وحسين (ع) را به مسابقه خطاطي تشويق نموده، فرمودند: هر كس خط او زيباتر است قدرت او بيشتر است. حسن و حسين (ع) هم هر كدام خط زيبايي نوشتند.اما رسول خدا(ص)ايشان را به مادرشان هدايت فرمود تا اگر در قضاوت نگراني پيش آمد، با عاطفه مادري جبران شود. زهرا (س) نيز جهت رعايت اصل بي طرفي به فكرش رسيد. قضاوت نهايي را به تلاش خوشان مربوط سازد لذا گردنبند خويش را پاره كرده بر سرآنها ريخت و فرمود: هر كدام از شما دانه هاي بيشتري بگيرد قدرت او بيشتر است. (مجلسی،1381،ج43،ص265و268)

 

21- سبک زندگی فاطمی از دیدگاه رهیر معظم انقلاب

 

رنگ مادی زندگی نباید آنچنان غالب و مهم جلوه داده شود، به شکلی که اساس تشکیل زندگی و اهداف انسانی در آن فراموش گردد. یکی از اهداف زندگی زنا شویی تکثیر و بقاء نسل انسان هاست . آن هم انسانهایی که در نتیجه ی تربیت و زحمات والدین ، شایسته ی نام انسانی باشند.زندگی اگر چه از نظر مادی ساده باشد می تواند از نظر تربیتی و معنوی ایده ال باشد و لباس تقوا برای فرزندان با اهمیت تر از لباس ظاهر و لباس بدن است.

یکی از اصول حاکم بر زندگی فاطمه الزهرا علیها السلام دقت در تربیت فرزندان و تحمل همه مشقتهای لازم برای ارائه بهترین انسانها به جامعه بوده است و نتیجه این زندگی مقدس فرزندانی همچون حسن، حسین، زینب و ام کلثوم علیهم السلام می باشند. (بیانات مقام معظم رهبری در ديدار جمع‌ كثيري‌ از بانوان‌ كشور 26/10/68)

«زنان مسلمان در زندگى شخصى، اجتماعى و خانوادگى خود بايد زندگى فاطمه زهرا ـ عليها السلام ـ را از جهت خردمندى، فرزانگى و عقل و معرفت الگو و سرمشق خود قرار دهند و از بُعد عبادت، مجاهدت، حضور در صحنه تصميم گيري هاى عظيم اجتماعى، خانه دارى، همسردارى و تربيت فرزندان صالح از زهراى اطهر ـ عليها السلام ـ پيروى كنند؛ زيرا زندگى آن بانوى بزرگ اسلام نشان مى دهد كه زن مسلمان براى ورود در صحنه سياست و ميدان كار و تلاش و نيز ايفاى نقش فعال در جامعه همراه با تحصيل، عبادت، همسردارى و تربيت فرزندان مى تواند پيرو فاطمه زهرا ـ عليها السلام ـ باشد و دخت گرامى پيامبر عظيم الشأن الهى را الگوى خود قرار دهد». (بیانات مقام معظم رهبری در 17/9/72)

 

22- راهکارهایی برای ترویج سبک زندگی فاطمی

-         تولید و پخش برنامه های تلویزیونی و رادیویی جذاب و پرمحتوا در رسانه ملی از سبک زندگی فاطمی.

-         جلوگیری از ترویج مظاهر تجمل گرایی و چشم و هم چشمی برای خانواده ها و بخصوص زنان که بی شک مخالف با اصول و مبانی سبک زندگی حضرت زهرا(س) است.

-         تدوین داستان هایی متناسب با سنین مختلف از زندگانی حضرت زهرا (س) در کتب درسی .

-         تشویق فرزندان به مطالعه زندگانی حضرت فاطمه (س).

-         اجرای مسابقات وبلاگ نویسی با موضوع سبک زندگی فاطمی جهت جهانی شدن این سبک وجلوگیری از ترویج سبک زندگی غربی در جامعه.

-         تشویق زوج های جوان به ساده زیستی وازدواج به سبک علوی.

-         آشنایی جوان ونوجوانان با شخصیت حضرت فاطمه (س)

 

23-نتیجه گیری

مقام مادری، مقام بسیار مهمی است زیرا مقام انسان‌سازی است و بخش عظیمی از نقش تربیت انسان‌های پاک و وارسته‌ و پرورش شخصیت‌های بزرگ و فرزانه بر عهده وی است. نقطه آغازين سعادت يا شقاوت انسانها، دامن مادر و محيطي است كه مادر،ركن اساسي آن محسوب مي‏شود. پس مي‏توان گفت از اين جهت، كودك مانند مومي است كه در ميان دستان قدرتمند مادر،قابليت تبديل به هر شكل و هيأتي را دارد. يکي از مهمترين امتيازات اسلام از نظر قانون گذاري وسيره معصومين، تکيه بر يک نظام خاص تربيتي بويژه در محيط خانواده جهت تربيت وساختن شريف ترين عنصر هستي يعني انسان مي باشد.

 سه اصل وراثت، تربیت و محیط، پایه اصلی برای تکوین شخصیت انسان هستند و باید دانست که در مساله تربیت و آموزش، حق بزرگ فرزند بر پدر و مادر است، به ویژه مادر در این راستا نقش بیشتر دارد، زیرا چندین برابر به فرزندان نزدیکتر است. حضرت زهرا (س) در تربیت فرزند، نمونه بوده و براستی که مسئولیت مقام مادری را به خوبی انجام دادند.

  اما در آنچه که به فرزندان مربوط مي شود سبک تربيتی فاطمه (ع) را لااقل از سه ديدمی توان مد نظر قرار داد:

در جنبه شخصيت: او فرزنداني تربيت کرد که هر کدام از آنها در جنبه شخصيتي انسانهايي آزاد، مستقل، با روحيه، و داراي سلوک و رفتاري هستند که توجه به هر کدام از آنها آدمي را به ياد آيه آيه‏ هاي قرآن مي ‏اندازد.به دست نوراني فاطمه (ع) شير مردان و شير زنان شجاع، با عرضه و قهرمان پديد آمدند، که داراي عزت نفس، اعتماد به نفس و به دور از فرومايگي و تن دادن به ذلت‏ ها بودند.فرزندان فاطمه (ع) همگي شجاع، با اراده، از نظر روحي قوي، فدايي اسلام و قرآن بودند. اين درک و اراده را داشتند که در مواقع حساس به ياري انسانهاي مظلوم و اسلام مظلوم تر بشتابند. کساني بودند که آخرين قطره خون را دادند ولي دربرابرناحقي و ستم سرفرود نیاوردند.   
در جنبه حرکت آفريني: حاصل تربيت فاطمه (ع)پرورش نسلي بود حرکت ‏آفرين و زندگي ‏ساز، نسلي که هر کدام مشعل هدايتند و چراغي فرا راه حيات همه انسانها و سياستمداران راستين هستند. فرزندان فاطمه (ع) در تاريخ حيات اسلامي مردم موجها آفريدند و کشتي اسلام را که گاهي شديدا، در تلاطم و در حال غرق شدن بود از خطر نجات دادند.حسن بن علي (ع) را ببينيد که در چه شرايطي و چگونه با نرمش قهرمانانه و تاريخي خود زحمت صلح را به خود خريد ولي نابودي اسلام و فناي توان مسلمين را پذيرا نشد. صلحي تاريخي کرد که زمينه ‏ساز قيامهاي بعدي بود و خود شهيد صلح به نفع اسلام شد.حسين بن علي (ع)را بنگريد که با قيام جانانه خويش از خون دل خود گذشت تادررگهاي مسلمانان خمود وجامد ،خوني جديد وارد سازد وآن هارا عليه ستمگران و عياشان به مبارزه وادارد و خانه ستم را ويران کند و الحق که با اين قيام چه نصيبي وافر براي اسلام فراهم آورد.زينب (ع) را ببينيد که زبانش چون جلّادي براي ابن زياد و يزيد بود و با سخنان خود در کوفه و شام زلزله در ارکان خصم انداخت و دنياي دشمن را بحرکت و عصيان عليه نظام خودشان واداشت. و به همين گونه بود ام کلثوم.

در خدمت به اسلام: فاطمه (ع) خادماني ارزنده و راستين براي اسلام تربيت کرد. که بقاي اسلام را تضمين کردند و جمله معروف «الاِسلامُ نبَوِيُّ الحُدُوثِ وَ حُسَيني البَقاءُ» خود نمونه ‏اي از آن است. اينان به گونه ‏اي پرورش يافته بودند که دشمني اسلام را نمي ‏پذيرفتند و اعمال خلاف اسلام را طرد و نهي مي ‏کردند از سر و جان مايه مي‏ گذارند تا اسلام زنده بماند.در تاريخ اسلام ديده ايد که چگونه يکي با معاويه ستيز مي کرد، آن ديگري با پسرش يزيد، آن سومي حامل پيام شهادت شد، آن چهارمي افشاگر مفاسد بني اميه و همه آنها پشتوانه انقلاب اسلامي پيامبر (ص) که کوشيدند ارکان فساد و آلودگي را متزلزل سازند و مردم را به حقايق پشت پرده حکومت آشنا نمايند و نشان دهند آنچه خلفا عرضه مي دارند اسلام نيست.فاطمه (ع) بانوي بزرگي بود که توانست نسل امام تربيت کند و فرزنداني شهادت ‏طلب و فدائي اينکه در مواقع حساس و لازم از جان خود براي اسلام مايه بگذارند و جلو مقاصد شوم خصم را بگيرند. نسل فاطمه (ع) نسل شهيد است؛ خود شهيده اسلام است و شوهرش نيز شهيد مسجد و محراب واین بهترین وبالاترین الگویی است که برای تربیت در جهان می توان یافت.مادران با به کار بردن این تربیت اسلامی وقرآنی است که می توانند آینده روشن وموفقیت آمیز فرزندان خود را تضمین کنند.

از مطالب این مقاله اینطور نتیجه گرفته می شود که سعادت و سلامت جامعه را در گرو تربیت فرزند بر اساس آموزه‌های دینی و اسلامی می باشد وارتقای سطح آگاهی دینی و علمی مادران تاثیری مهم در تربیت فرزندان و تحکیم بنیان خانواده دارد. خانواده‌های ما باید بتوانند حضرت زهرا (س) را الگوی خود قرار دهند زیرا در آن صورت است که می‌توان فرزندان حسینی تربیت کرد. حضرت زهرا (س) با این که عمری محدود و کوتاه داشت و دوران زندگی‌اش بسیار اندک بود ولی تاریخ حیاتش به گونه‌ای است که هر ورقی از آن برای ما و آیندگان درس زندگی بلکه سبک وروش زندگی است. امروزه بانوان جامعه ما بیش از هر زمان دیگری نیازمند فراگیری آموزه ها و شاخصه های سبک زندگی فاطمی هستند.

 

منابع و مآخذ:

1-قرآن کریم . آیه 150 . سوره نساء.

2- انصاری ،عذرا. 1377.«جلوه های رفتاری حضرت زهرا (س) » .قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه ی علمیه قم.ص36 ، 39 ،44 .

            3-امینی ، ابراهیم . 1385 .«فاطمه زهرا (س) بانوی نمونه ی اسلام ».قم: انتشارات شفق قم . ص88 ،92 ،94 .

            4-جوادی آملی . عبداله . 1391 .«مفاتیح الحیاه» .تحقیق وتنظیم : فلاح زاده ، محمد حسین . مقدسی ،یدالله . عمادی ، سید کمال الدین . لطیفی ، محمود . آریانی، جعفر. قم :اسرا. چاپ هفتاد . ص247.

            5-دشتی،محمد . 1390 . «نهج البلاغه امام علی (ع) ». قم: انتشارات مسجد مقدس جمکران. ص518 .

            6- رشيدپور، مجید.   1374 .«تربيت كودك از ديدگاه اسلام».تهران: انجمن اولیا و مربیان . ص8 .

7- شیخ صدوق . مترجم: ذهنی تهرانی ، محمدرضا . «علل الشرایع». قم : مکتبه الداوری . بی تا. ص 216

8-عزیزی ،عباس . 1388 . «نماز وعبادت فاطمه زهرا(س)» . قم:انتشارات صلاه . چاپ نهم . ص59 تا 60 .

           9- فلسفي، محمد تقي. جوادی ، سید محمدرضا. 1387 .«گفتار فلسفي كودك از نظر وراثت و تربيت»، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي. ص 178.

           10- قمی، حاج عباس. 1372 .« کلیات مفاتیح الجنان». تهران: انتشارات پیام آزادی . چاپ دوم . ص693 .

           11-کریمی ،رضا . 1386. «سیره ی حضرت فاطمه زهرا(س)»  . قم: نسیم حیات . ص17.

              12- لقمانی، احمد . 1385 .«روش ها وبینش های حضرت زهرا (س) درباره ی یک زندگی زیبا » .قم : بهشت بینش . ص152

              13-لقمانی، احمد . 1385.«حضرت زهرا و ارائه الگوهای ناب » .قم : بهشت بینش . ص56 .

  14- مجلسی ، محمد باقر.1381 . «بحارالانوار» .  تهران: کتاب فروشی اسلامیه، چاپ چهارم . مجموعه ی 110 جلدی. ج 43،                                ص   264،265،268 ، 283  ،284،240، 305 .

  15-مصباح یزدی،آیت الله محمد تقی .«جامی از زلال کوثر»،قم:موسسه آموزشی وپژوهشی امام  خمینی(ره)،1388. ص101.

  16- معین الاسلام،مریم وغلامی،علی. 1388. «زن منتظر ومنتظر پروری» .قم: چاپ اول . نشر:مولف(مریم معین الاسلام) .            ص125

  17-نيلي پور،مهدي. 1388 .«فرهنگ فاطميه (الفباي شخصيت حضرت زهرا (س))». اصفهان: مدرس (ره). چاپ هفتم .ص 122.

 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

مجوز استفاده از قالب مذهبی یاسین براي اين دامنه داده نشده , برای دریافت مجوز قالب بر روی لینک ، ( درخواست مجوز ) کلیک کنید