امروز پنج شنبه, 03 خرداد 1397 - Thu 05 24 2018

https://telegram.me/emamemobin

منو

تفسیر و علوم قرآنی

فاطمه زهرا از منظر کلام الله و رسول الله

حسین کاویار

نسرین ساکتی

چکیده

این مقاله با تکیه بر آیات قرآن کریم، کلام رسول مکرم اسلام (ص) و سخنان ائمه اطهار به بررسی ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه زهرا (س) می­پردازد.

در این تحقیق به سه سؤال اساسی در این رابطه پاسخ داده می­شود: منزلت فاطمه (س) در قرآن مجید چگونه است؟ ویژگی های شخصیت فاطمه (س) در کلام پیامبر (ص) چیست؟ فلسفه تمجید و تکریم منزلت و مقام زهرا (س) چه می­باشد؟

کلمات کلیدی: قرآن، پیامبر اسلام، فاطمه زهرا، ائمه اطهار.

. مقدمه

فاطمه زهرا (س) به عنوان دختر پيامبر (ص)، همسر اميرالمؤمنين (ع)، مادر ائمه اطهار و يكی از زنان نمونه اسلام مورد توجه مسلمانان بوده است. بسيار كوشش شده است تا شخصيت اين بانوی بی‌بديل عالم به طور شايسته‌ای معرفی شود. لیکن جامعترین معرف فاطمه را باید قرآن و سنت دانست. توصيف و معرفي شخصيت فاطمه (س) از توان و بيان نويسندگان فراتر است. تنها راه شناخت او شناخت از طريق كلام الهي و رسول خدا (ص) و معصومان (ع) است. این مقاله با تکیه بر آیات قرآن کریم و کلام رسول مکرم اسلام (ص) به بررسی ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه زهرا (س) می پردازد.

در این تحقیق به سه سؤال اساسی در این رابطه پاسخ داده می­شود: منزلت فاطمه (س) در قرآن مجید چگونه است ؟ ویژگی های شخصیت فاطمه (س) در کلام پیامبر (ص) چیست؟ فلسفه تمجید و تکریم منزلت و مقام زهرا (س) چه می­باشد؟

 

2. تجلّی فاطمه (س) در کلام الله

در این بخش غرض این است که به طور اجمالی به آیاتی از قرآن که دربارة فاطمه (س) و اسوه بودن او می­باشد، اشاره گردد. این آیات عبارتند از :

 

1-2. سوره کوثر

«انّا اَعْطیناکَ الکوثَر. فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَانْحَرْ ، اِنَّ شانِئَکَ هُو الابْتَرْ».

«ما کوثر را به تو عطا کردیم ، پس به شکرانه این نعمت ، برای پروردگارت نماز بگذار و شتر قربانی کن ، همانا که دشمن تو ابتر و مقطوع النسل است».

این سوره در جواب عاص بن وائل که بعد از وفات پسران پیامبر ایشان را ابتر نامید ، نازل شد. «کوثر» از ریشه «کثرت» است و بر چیزی اطلاق می­شود که شأنیت کثرت در او باشد و مراد از کوثر ، خیر فراوان است (راغب اصفهانی، 1404، 427-426).

در این سوره بیش از بیست و پنج معنا و احتمال مطرح کرده اند که از جمله آنها می­توان به «چشمه­ای در بهشت» و «حوض کوثر» که در روایات شیعه و سنی به چشم می خورد ، اشاره کرد (طباطبایی، بی­تا، 20/370).

مناسب­ترین معنا از دیدگاه مفسر عالیقدر شیعه ، علامه سید محمد حسین طباطبایی (ره) با توجه به معنای آخرین آیه که دشمن آن حضرت را ابتر معرفی کرده و مایه دلگرمی و آرامش خاطر رسول خدا (ص) شده و طبعاً وجود آن بی­فایده نمی باشد، فقط «کثرت ذریّه پیامبر اکرم (ص)» است. اگر «خیر کثیر» هم مراد باشد یقیناً یکی از مصادیق آن ، فراوانی نسل آن حضرت است (طباطبایی، بی­تا، 20/370).

 

2-2. آیه تطهیر

« اِنَّما یُریدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عنکُمُ الرِّجسَ اَهلَ البیتِ و یُطَهِّرُکمْ تطْهیراً »

«خداوند اراده کرده که هر گونه رجس و پلیدی را از شما اهل بیت پیامبر بزداید و شما را از هر عیبی پاک و منزه نماید» (سوره احزاب، آیه ۳۳).

شأن نزول آیه از زبان امّ سلمه که در منابع اهل سنت و شیعه نقل شده، چنین است. او  می­گوید: این آیه در خانه من نازل شد در حالی که علی و فاطمه و حسن  و حسین (ع) آنجا بودند. سپس پیامبر (ص) آنان را جمع کرد و عبایی را بر سر آنان کشید و عرضه داشت: خدایا ! هر پیامبری را اهلی و ثقلی است. این­ها اهل بیت و سرمایه و ثقل من هستند.

عرض کردم : ای رسول خدا ! آیا من از اهل تو نیستم؟ فرمود: تو خوبی، ولی ، اینان خاندان و (ثقل) من هستند.

این مضمون در بیش از هفتاد روایت که در میان آن ها راویان سنی بیش از راویان شیعه هستند، آمده است (طباطبایی، بی­تا، 16/318-317). در اینجا به چند نمونه اشاره می­شود:

-    احمد بن حنبل از رسول خدا (ص) نقل کرده که حضرت فرمود: این آیه دربارة پنج نفر نازل شده، دربارة من و علی و حسن و حسین و فاطمه (ابن حجر، 1997، 1/50).

-    فخر رازی نقل نموده که پیامبر (ص) پس از بازگشت از مباهله با مسیحیان، آیة تطهیر را در حق علی، فاطمه، حسن و حسین (رضی الله عنهم) تلاوت می­کرد (فخررازی، بی­تا، 8/85).

-    انس بن مالک نقل می­کند: پیامبر گرامی، مدت شش ماه، هنگام نماز صبح چون به خانه فاطمه می­رسید، می­فرمود: ای اهل بیت پیامبر ! نماز و آن­گاه آیه تطهیر را قرائت می­کرد (حسکانی، 1411، 2/19).

 

3-2. آیه مودّه

«قُل لا اساَلکُمْ علیهِ اَجراً اِلّا الْمودّهَ فی اْلقُربی و مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَهً نَزِد لَهُ فیها حُسْناً اِنَّ اللهَ غَفُورٌ شکورٌ. اَمْ‌ یَقولونَ‌ افْتری عَلی اللهِ کذْباً» .

«بگو من جز مودت و دوستی خویشاوندانم، اجر و پاداشی از شما نمی­خواهم و هر که کار نیکو انجام دهد، ما بر نیکویی او می افزاییم که خدا بسیار آمرزنده و پذیرنده شکر بندگان است. بلکه (مردم نادان) خواهند گفت: محمد (ص) بر خدا دروغ بست (که محبت اهل بیت را بر مردم واجب کرد)‌« (شوری، آیات ۲۳ و ۲۴).

جلال­الدین سیوطی در تفسیر خود در این باره می­نویسد: «چون که این آیه نازل شد، اصحاب گفتند: ای رسول خدا ! این نزدیکانت که مودت و دوستی آنان بر ما واجب شده است کیانند؟ فرمود: علی و فاطمه و دو فرزندش» (سیوطی، 1365، 6/7).

زمخشری نیز در تفسیر کشاف این روایات را نقل کرده و در تأیید آن، روایات دیگری که دلالت بر وجوب مودت اهل بیت و از جمله فاطمه زهرا (س) دارد ذکر می­کند (زمخشری، 1315، 3/467).

 

4-2. آیه برّ

«اِنَّ الْاَبْرارَ یَشْرَبونَ مِنْ کَاسٍ کانَ مِزاجُها کافُورا . عَیْناً یَشْرَبُ بِها عِبادُ اللهِ یُفَجِّرونَها تَفْجیراً . یوفُونَ بالنَّذْرِ و یَخافونَ یوماً کانَ شَرُّهُ مُسْتَطیراً . و یُطعِمونَ الطَّعامَ علی حُبّهِ مِسکیناً و یتیماً و اسیراً».

«نیکوکاران در بهشت از شرابی نوشند که طعمش کافور است. از سرچشمه گوارایی آن بندگان خاص می نوشند که هر کجا بخواهند، جاری می شود . به عهد و نذر خود وفا می­کنند و از قهر خدا در روزی که دشواری­اش اهل محشر را فرا گیرد، می­ترسند و هم بر دوستی خدا به فقیر و یتیم و اسیر طعام می­دهند» (سوره انسان، آیه ۵ به بعد).

این آیات در جریان بیماری حسنین (ع) نازل شد و به پیشنهاد پیامبر (ص) برای شفا آنان خانواده علی (ع) نذر نمودند سه روز روزه بگیرند که در هنگام افطار در سه روز متوالی فقیر، یتیم و اسیر را بر خود مقدم نمودند. جبرئیل بر پیامبر (ص) نازل شد و آیات مذکور را آورد. این ماجرا از نظر شیعه مسلم است و بسیاری از مفسران اهل سنت آن را نقل کرده اند (طبرسی، 1415، 10/210-209). فاطمه (س) یکی از مصادیق «برّ» و نیکوکاران می باشد که نیکی را به خاطر حسنش انجام می­دهد نه به خاطر آن که سودی عائدش شود.

 

5-2. آیه مباهله

«فَمَنْ حاجَّکَ فیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الِعِلْمِ فقُلْ تَعالوا نَدْعُ اَبناءَنا و اَبْناءَکُمْ و نِساءَنا و نساءَکُم و اَنْفُسَنا و اَنْفُسَکُم ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَهَ اللهِ عَلی الْکاذِبینَ».

«هر کس با تو در مقام احتیاج و جدل برآید دربارة عیسی ، بعد از آن که از طریق وحی به احوال او آگاهی یافتی، بگو بیایید ما و شما ،‌ با فرزندان و زنان خود ، با هم به مباهله برخیزیم  (یعنی در حق یکدیگر نفرین کنیم و از خدا بخواهیم ، تا دروغگو و کافران را به لعن و عذاب خدا گرفتار سازیم) (سوره آل عمران، آیه ۶۱).

آیه مبارکه دربارة مسیحیان نجران است که سخنان پیامبر (ص) را دربارة تولد عیسی (ع) نپذیرفتند و پس از پایان یافتن مرحله سخن، دستور مباهله صادر شد تا در روز معین و جای مشخص انجام گیرد.

زمخشری در تفسیر کشاف دربارة قسمتی از واقعه می نویسد: «نصاری نجران به محل موعود آمدند تا دعوت پیامبر دائر بر برگزاری مباهله را پذیرفته باشند. رسول خدا نیز در حالی که حسین را در برگرفته و دست حسن را در دست خود داشت و فاطمه از پشت سر آن حضرت و علی نیز از پی فاطمه بود با آنان روبرو شد و به همراهان خود می گفت: هرگاه من دعا کنم، شما آمین بگویید. اسقف نجران که این حال را مشاهده کرد، گفت: ای مسیحیان ! من چهره­هایی می بینم که اگر خداوند بخواهد به واسطة آنان کوهی را از جای برکند، می­شود. با آنان مباهله نکنید؛ زیرا هلاک خواهید شد و اساس نصرانیان تا دامنة قیامت برچیده خواهد شد» (زمخشری، 1315، 1/434).

بر اساس این آیه فاطمه (س) «خیر النساء» می­باشد.

 

6-2. آیه شجره طیبه

«اَلَمْ تَرَ کَیفَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلاً کَلِمَهً طَیِّبَهً کَشَجَرِهٍ طَیِّبَهٍ اَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِی السّماء توْتی اُکُلَها کُلَّ حِینٍ بِاذْنِ رَبِّها».

«آیا نمی بینی چگونه خداوند مثال می زند کلمة پاک را به مانند درخت طیّب که ریشة آن در زمین استوار و شاخة آن در آسمان است و هر لحظه به اذن پروردگار در حال میوه دادن است» (سوره ابراهیم، ‌آیه ۲۴).

روایت است که رسول خدا فرمود: من درختم و فاطمه شاخة آن و علی لقاح و حسنین میوة آنند و شیعیان ما برگ های آن هستند. ریشة این درخت در بهشت «عدن» است و سایر آن در بقیة باغ های بهشت جای دارد (شیخ مفید، بی­تا، 245).

 

7-2. فاطمه از مصادیق صراط مستقیم

 این تعبیر در آیات مختلف قرآن کریم به چشم می خورد:

«اهدنا الصراط المستقیم» (حمد، آیه ۶)، «و مَنْ یَعْتَصِمْ بِاللهِ فَقَدْ هَدی اِلی صِراطٍ مُسْتقیمٍ» (آل عمران، آیه ۱۰۱)، «و هَدیْنا هُمْ اِلی صِراطٍ مُسْتقیم» (انعام ، آیه ۸۷).

ابن عباس می­گوید: معنای «اهدنا الصراط المستقیم» این است که ای مردم ! بگویید : خداوندا ! ما را به راه راست هدایت کن. یعنی به ولایت محمد و اهل بیت او (ع)‌ (حسکانی، 1411، 1/74).

 

8-2. فاطمه مصداق حبل الله

طبرسی در تفسیر آیة شریفة «و اعتَصِموا بِحبْلِ اللهِ جَمیعاً و لا تَفَرَقُوا» با استناد به روایتی از ابی سعید خدری از رسول خدا (ص) نقل کرده که مراد از «حبل الله» کتاب خدا و عترت پیامبر است و منظور از «جمیعاً» نیز تمسّک به هر دوی آن­ها است (طبرسی، 1415، 2/356).

فاطمه یکی از مصادیق حبل الله است. پیامبر (ص) فرمودند: «فاطمه سُرور قلبم و دو فرزندش میوة دلم و همسرش نور چشم من است و امامان از فرزندان او ، ‌امینان پروردگارم، ریسمان پیوسته بین او و بندگان هستند، هر کس به آنان تمسک جوید، نجات خواهد یافت و هر کس از آنان سرپیچی کند نابود می شود» (مجلسی، 1403، 23/110).

 

9-2. لیله مبارکه

از قول امام موسی کاظم (ع) دربارة آیات اول سورة دخان «حم و الْکِتابِ الْمُبینْ اِنّا اَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ اِنّا کُنّا مُنْذرینْ فیها یُفْرَقُ کُلُّ اَمْرٍ حَکیمٍ» آمده است که ایشان در پاسخ به سؤال عالم نصرانی فرمودند: «‌حم»‌ محمد (ص) است که در کتاب هود که منقوص الحروف بوده ، آمده است ،‌ و اما «الکتاب المبین» امیر المؤمنین علی (ع) است و اما «لیله» فاطمه (س)‌ و اما  «یفرق کل امر حکیم» یعنی خیر فراوانی که از آن شب نشأت می گیرد (کلینی، 1388، 1/479).

همچنین از قول امام صادق (ع) در تفسیر «اِنّا اَنْزَلْناهُ فی لیلَهِ الْقدْر» فرموده اند: «لیله»‌ فاطمه و «القدر» الله است. سپس فرمودند:‌ پس هر کس که فاطمه را به درستی بشناسد لیله القدر را درک کرده است و فاطمه به این نام نامگذاری شده، به خاطر آن که مردم از شناخت او عاجزند (مجلسی، 1403، 43/65).

به همین خاطر فاطمه انسان کامل بوده و جبرئیل بر او نازل می­شده است و «صحیفه فاطمیه» نتیجه این ارتباط با فرشته وحی می­باشد. 

 

10-2. فاطمه مصداق صادقین

ابن شهر آشوب، روایتی را از طریق اهل سنت نقل می­کند که عبدالله بن عمر اظهار داشت: اینکه خداوند متعال می فرماید: «یا ایها الذین امنوا اتقوا الله» اصحاب پیامبر را به ترس از خدا فرا می­خواند و مرادش از اینکه می فرماید: «و کونُوا مَعَ الصّادقِین» این است که با محمد و خاندان او همراه باشیم (ابن شهر آشوب، 1376، 2/288).

 

11-2. ذاالقربی

ابو سعید خدری می­گوید: هنگامی که آیة شریفه «‌و آتِ ذَالْقُربی حَقّه» (سوره اسراء، آیه ۲۶) بر پیامبر اکرم نازل شد،‌دخترش فاطمه را خواست و سرزمین فدک را به او عطا فرمود (رحمانی همدانی، 1417، 737). در برخی از نقل­ها فرموده­اند که حضرت فرمود: این سهم تو و فرزندان تو است که خداوند تقسیم کرده است (رک: منبع پیشین؛ منتظری، 1387).

 

12-2. ذُریّه 

ابو سعید خدری از پیامبر خدا (ص) در معنای آیة شریفة هفتاد و چهارِ سوره فرقان «و الَّذین یَقولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ‌ ازواجِنا و ذُرِّیاتِنا قُرَّهَ اَعْیُنٍ واجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ اِماماً» نقل نموده که حضرت فرمود : ‌مراد از «ازواجنا»، خدیجه، «ذریّاتنا» فاطمه، «قره اعین» حسنین و «امام» علی است (ابن شهر آشوب، 1376، 3/152).

 

13-2. مشکوه، کوکب دُرّی

از دو امام بزرگوار جعفر بن محمد، صادق آل محمد، و ابوالحسن (ع) به دو طریق شیعه و سنی در ذیل آیه سی و پنجم سوره نور «اللُه نُورُ السَّمواتِ و الْاَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکوهٍ فیها مِصْباحٌ الْمصباحُ فی زُجاجَهٍ الزُّجاجَهٌ کَاَنَّها کَوکَبٌ دُرّیٌ یُوقَدُ مِنْ شَجَرَهٍ مُبارَکَهٍ زیْتُونَهٍ لا شَرْقِیّهٍ وَ لا غَرْبیَّهٍ یَکادُ زیتُها یُضیءُ وَلو لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نورٌ عَلی نورْ» «‌مشکوه» به فاطمه زهرا (س)‌ منطبق گردیده،‌و آن حضرت، ستارة درخشانی در آسمان زنان دنیا، زنان بهشت و زنان دو عالم «کوکب درّی بین نساء ‌العالمین» شمرده شده است (مجلسی، 1403، 90/21).

 

14-2. بحر

علامه بحرانی دوازده روایت که بعضی از آن­ها از طریق اهل سنت نقل شده اند، ذکر می­کند که مراد از «بحرین»‌ در آیه شریفه «مَرَجَ الْبَحَریْنِ یَلْتَقیانْ. بَیْنَها بَرْزَخٌ لا یَبْغیان» علی و فاطمه (س) هستند که هیچ­گاه بر یکدیگر بغی و سرکشی نمی­کنند. در بعضی از روایات «بحرین» را دو دریای علم علی (ع) و حلم زهرا (س) تفسیر نموده­اند (مجلسی، 1403، 24/97).

  

3. فاطمه از منظر رسول­الله

شأن و منزلت فاطمه زهرا (س) را همين بس كه پيامبر خدا (ص) درباره­اش زيباترين سخنان را بيان فرموده كه درباره هيچ يك از زنان عالم چنين چيزى نفرموده حتى درباره همسر و ساير دختران خود.

اينك از ميان ده­ها روايتى كه درباره اين شخصيت بى­نظير از رسول مکرم اسلام نقل گرديده به چند روايت بسنده كرده سپس به نكاتى در اين جهت اشاره­اى خواهيم داشت:

 

1-3. فاطمه (عليهاالسلام) پاره تن پيامبر

بخارى در صحيح خود از وليد از ابن عيينه از عمر بن دينار از ابى مليكه از مسور بن مخرمه از پيامبر (ص) نقل كرده كه فرمود: «فاطمه پاره تن من است هر كه او را به خشم آورد مرا به خشم آورده است» (بخاری، 1401، 4/201).

 

2-3. فاطمه، قلب پيامبر

حسن بن سليمان در كتاب محتضر از تفسير ثعلبى از مجاهد از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت كرده كه روزى آن حضرت از خانه بيرون آمد و در حالى كه دست فاطمه عليهاالسلام را گرفته بود، چنين فرمود: هر كه اين را مى شناسد كه شناخته است و هر كه وى را نمى شناسد بداند: اين فاطمه عليهاالسلام دختر محمد است و او پاره تن من مى­باشد، او قلب من است كه در بين دو پهلوى من قرار گرفته است؛ پس هر كه او را آزار دهد مرا آزار داده و هر كه مرا آزار دهد خداى را آزار داده است (مجلسی، 1403، 43/80).

 

3-3. فاطمه، تار موى پيامبر

جابر بن عبدالله گويد: پيامبر (ص) فرمود: فاطمه تار موى من است و هر كه به تارى از موهاى من آزار برساند مرا آزار رسانده و هر كه مرا آزار رساند خدا را آزار رسانده است و هر كه خدا را آزار برساند، خداوند به اندازه آسمان­ها و زمين او را لعنت خواهد كرد (مجلسی، 1403، 43/80).

 

4-3. فاطمه نور چشم پيامبر

ابن فتال نيشابورى ضمن حديثى از پيامبر (ص) آورده است كه به على (ع) فرمود: على جان؛ فاطمه پاره تن من و نور چشم و ميوه دلم مى باشد (ابن فتال، بی­تا، 150).

 

5-3. فاطمه مايه سرور پيامبر

امام حسين (ع) از پيامبر (ص) روايت كرده است كه فرمود: فاطمه مايه سرور و خوشحالى من مى­باشد، همچنين دو فرزندش ميوه دلم و همسرش نور چشمم مى باشد (صدر، بی­تا، 128).

 

6-3. فاطمه برتر از آسمانها و زمين

پیامبر در حديثى ديگر درباره خلقت فاطمه (س) فرمود: پس خداوند از نور دخترم فاطمه (س) آسمان­ها و زمين را آفريد، پس آسمان­ها و زمين از نور دخترم فاطمه است و نور دخترم فاطمه از نور پروردگار است و دخترم فاطمه برتر از آسمان­ها و زمين است (مجلسی، 1403، 15/10).

 

7-3. فاطمه برگزيده خداوند

خطيب بغدادى ضمن اشاره به معراج پيامبر (ص) از آن حضرت چنين روايت كرده كه فرمود: همان شبى كه مرا به آسمان بردند ديدم كه بر درب بهشت چنين نوشته بود: لا اله الا الله، محمد رسول الله، على حبيب الله، و الحسن و الحسين صفوه الله، فاطمه خيره الله و على باغضهم لعنه الله (خطیب بغدادی، 1417، 1/274).

 

8-3. فاطمه يكى از حجت­هاى خدا

طبرى در بشاره المصطفى به سند خود از امام زين­العابدین از پدرش از اميرمؤمنان از رسول خدا (ص) نقل كرده كه فرمود: من و على و فاطمه و حسن و حسين و نه فرزند از فرزندان حسين حجت­هاى خداوند بر بندگان او هستيم، دشمنان ما دشمنان خدا و دوستان ما دوستان خدا هستند (طبری، 1420، 50).

 

9-3. برترين زنان اولين و آخرين

و در روايت ديگرى كه از پيامبر (ص) رسيده چنين آمده: مردان عالم در زمان من على است و برترين زنان اولين و آخرين فاطمه (ع) است (شوشتری، بی­تا، 25/37).

 

10-3. تجسّم والاترین خوبی­ها

پیامبر (ص) همچنين درباره شخصيت بى­مانند فاطمه (ع) فرمود: اگر تمام خوبى­ها و فضائل اخلاقى مجسم شود، شايسته است كه فاطمه (ع) باشد، بلكه فاطمه (ع) والاتر از همه آن­ها مى­باشد (همدانی، 1417، 717).

 

11-3. فاطمه مريم كبرى است

و از جمله بيانات و سفارش­هايى كه رسول خدا (ص) در حال احتضار به على داشت اين بود: على جان؛ فاطمه (ع) امانت خدا و رسولش در نزد تو مى­باشد، پس از اين امانت، خوب نگهدارى كن و مى­دانم كه چنين خواهى كرد، بدان كه او مريم كبرى است (راوندی، 1407، 58).

 

12-3. عزيزترين مردم نزد پيامبر

شيخ طوسى به سند خود از عبدالله بن حارث بن نوفل نقل كرده كه گفت از سعد بن مالك شنيدم كه مى­گفت: از رسول خدا شنيدم كه مى­فرمود: فاطمه پاره تن من است هر كه او را خشنود كند مرا خشنود كرده و هر كه او را آزار دهد مرا آزار داده. فاطمه عزيزترين مردم نزد من مى­باشد (مجلسی، 1403، 43/23).

 

13-3. محبوب­ترين مردم

علامه مجلسى از برخى كتاب­هاى مناقب به سند خود از اسامه نقل كرده كه گفت: روزى در مسجد به على و عباس گذر كردم در حالى كه به بحث نشسته بودند، چون مرا ديدند از من خواستند كه از پيامبر (ص) براى شان اجازه ملاقات بگيرم.

گويد: به رسول خدا عرض كردم: اين على و عباس هستند كه اجازه ملاقات مى­خواهند. حضرت فرمود: آيا مى­دانى چه چيزى آن­ها را به اين­جا آورده است؟ گفتم: به خدا سوگند كه نمى­دانم. فرمود: اما من مى­دانم براى چه به اين­جا آمده­اند و سپس اجازه ورود به آن­ها داد. پس آن دو وارد شده و پس از سلام و اداى احترام در محضرش نشسته و اظهار داشتند اى رسول خدا كدام يك از افراد خانواده­ات در نزد تو محبوب­تر هستند؟ پيامبر پاسخ داد: فاطمه (مجلسی، 1403، 43/68).

 

4. نتیجه

یکی از عوامل مؤثر در بعد رفتاری و تربیتی انسان، وجود الگوی عملی انسانیت است تا با شناخت کافی از آن الگو و زوایای مختلفش، ضمن نجات خویش از سرگردانی و منطبق نمودن رفتارهای خود با ابعاد زندگی اسوه مورد نظر، وجود خویش را متصف به صفات کمالیه نموده و راه خودسازی از طریق تبعیت از الگوی مطلوب هموار گردد.

در این پژوهش مختصر، روشن شد فاطمه (س) یک الگوی نیکو و انسانی است و بر این مدعا چه مویّدی کامل­تر از کلام خدا و رسولش؟

راز و رمز عظمت و بزرگواری این بانوی گرامی اسلام همان سير ولايي  و مقام ولايتي ايشان است. انساني كه ولي­اللهي مي‌شود، گاه مانند انبياء الهي و امامان معصوم  به سمت‌هاي اجرايي و گاه همچون حضرت فاطمه زهرا و مريم عذراء (عليهماالسلام) به امور غير اجرايي مأمور مي‌شود. بنابراين هر رسول و پيامبري، وليّ نيز هست، ليكن هر ولييّ پيام‌آور تشريعي نيست.

 

 

 

 

منابع

  1. قرآن کریم.
  2. ابن حجر هیتمی (1997 م)، الصواعق المحرقه علی أهل الرفض و الضلال و الزندقه، بیروت: مؤسسه الرساله، چاپ اول.
  3. ابن شهر آشوب، رشید الدین أبی عبدالله محمد بن علی (1376 ﻫ ق)، مناقب آل أبی طالب، نجف: مطبعه الحیدریه، چاپ اول.
  4. ابن فتال نیسابوری (بی­تا)، روضه للواعظین، قم: منشورات الرضی، چاپ اول.
  5. بخاری، أبی عبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم (1401 ﻫ ق)، صحیح بخاری، بیروت: دارالفکر، چاپ اول.
  6. حسکانی حنفی نیسابوری، عبید الله بن عبدالله بن احمد (1411 ﻫ ق)، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل فی آیات النازله فی اهل البیت، تهران: مجمع احیاء الثقافه الاسلامیه، چاپ اول.
  7. خطیب بغدادی، أبی بکر احمد بن علی (1417 ﻫ ق)، تاریخ بغداد (أو مدینه السلام)، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول.
  8. راغب اصفهانی، ابی القاسم الحسین بن محمد (1404 ﻫ ق)، مفردات فی غریب القرآن، قم: دفتر نشر الکتاب، چاپ اول.
  9. راوندی، قطب الدین (1407 ﻫ ق)، الدعوات، قم: مدرسه الامام المهدی.
  10. رحمانی همدانی، احمد (1417 ﻫ ق)، الامام علی، تهران: نشر منیر، چاپ اول.
  11. زمخشری، محمود بن عمر بن محمد خوارزمی (1315 ﻫ ق)، تفسیر کشّاف، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  12. سیوطی، جلال الدین (1365 ﻫ ق)، الدر المنثور، جدّه: دارالمعرفه، چاپ اول.
  13. شوشتری، نورالله (بی­تا)، احقاق الحق و ازهاق الباطل، قم: کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی، چاپ اول.
  14. شیخ مفید، أبی عبدالله محمد بن النعمان العکبری البغدادی (بی­تا)، الامالی، قم: جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه.
  15. صدر، حسن (بی­تا)، نهایه الدرایه، بی­جا: نشر مشعر.
  16. طباطبایی، محمدحسین (بی­تا)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
  17. طبرسی، أبی علی الفضل بن الحسن (1415 ﻫ ق)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، چاپ اول.
  18. طبری، عمادالدین أبی جعفر محمد بن أبی القاسم (1420 ﻫ ق)، بشاره المصطفی، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ اول.
  19. فخر رازی، فخرالدین محمد أبوعبدالله (بی­تا)، تفسیر کبیر، قاهره: مطبعه البهیه المصریه، چاپ سوم.
  20. کلینی رازی، أبی جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق (1388 ﻫ ق)، الکافی، قم: دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم.
  21. مجلسی، محمدباقر (1403 ﻫ ق)، بحارالأنوار، بیروت: مؤسسه الوفاء، چاپ دوم.
  22. منتظری، حسینعلی (1387 ﻫ ش)، خطبه حضرت فاطمه زهرا و ماجرای فدک، قم: نشر خرد آوا، چاپ ششم (دوم ناشر).

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

مجوز استفاده از قالب مذهبی یاسین براي اين دامنه داده نشده , برای دریافت مجوز قالب بر روی لینک ، ( درخواست مجوز ) کلیک کنید